CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ဧပြီလ (၅)ရက်
ညတွင်းချင်း ကယ်ဆယ်ရေးသတင်းကို ကြေညာခဲ့သည့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်တစ်ခု မရယူနိုင်လျှင် သို့မဟုတ် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပြန်မဖွင့်ပေးလျှင် နောက်ထပ် စစ်ရေးအရေးယူမှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုခဲ့သည်။
အီရန်နိုင်ငံအတွင်းမှ အမေရိကန်လေသူရဲကို အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ ကယ်ဆယ်
အမေရိကန်လေသူရဲကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့ခြင်း။ အီရန်နိုင်ငံအထက်တွင် ၎င်း၏ F-15 ဂျက်လေယာဉ် ပစ်ချခံခဲ့ရပြီးနောက်၊ အမေရိကန် အရာရှိတစ်ဦးသည် ပစ္စတိုတစ်လက်၊ ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာတစ်ခုနှင့် ခြေရာခံကိရိယာတစ်ခုတို့ကို အသုံးပြုကာ ဖမ်းဆီး မခံရအောင် တစ်ရက်ကျော်ကြာ တိမ်းရှောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ထိုလေသူရဲသည် တောင်ကြားအက်ကြောင်းတစ်ခုအတွင်း တစ်ကိုယ်တည်း ပုန်းအောင်း နေခဲ့ပြီး၊ အကြီးစားကယ်ဆယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကြီး စတင်နေချိန်တွင် ကြမ်းတမ်းသော မြေပြင်အနေအထားများကို ဖြတ်ကျော်ကျော်လွှားခဲ့ရသည်။
ရဲရင့်သော စစ်ဆင်ရေး။ လေယာဉ်များက နယ်မြေရှင်းလင်းရန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ပြီးနောက်၊ အမေရိကန် ကွန်မန်ဒိုအဖွဲ့များက မြင့်မားသော တောင်တန်းများပေါ်သို့ တက်ရောက်ကာ အရာရှိကို ဘေးကင်းရာသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤမစ်ရှင်တွင် စစ်ဘက်နှင့် ထောက်လှမ်းရေး ဝန်ထမ်းရာပေါင်းများစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဖမ်းဆီးမည့်သူများကို လမ်းကြောင်းလွဲစေရန် CIA ၏ လှည့်ဖြားမှုဗျူဟာများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
အိမ်ဖြူတော်၏ အခြေအနေ။ လေသူရဲသည် “ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိထား” ပြီး ကုသမှု ခံယူနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် မစ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်၍ မနက်ဖြန်တွင် သတင်းထောက်များကို ဖြေကြားမည်ဖြစ်သည်။
အပြန်အလှန် ခြိမ်းခြောက်မှုများ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ထရန့်က အီရန်ကို ကြမ်းတမ်းသော စကားလုံးများဖြင့် သတိပေးခဲ့ပြီး၊ သဘောတူညီချက်မရလျှင် သို့မဟုတ် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားကို ပြန်မဖွင့်လျှင် ပြင်းထန်သော စစ်ရေးအရေးယူမှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ အီရန်စစ်တပ်ကလည်း အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ စက်မှုဇုန်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် တန်ပြန်ခြိမ်းခြောက်မှုများ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်ရယူရန် ထရန့်က တနင်္လာနေ့နောက်ဆုံးထားမှုကို ထပ်လောင်းပြောဆို
သမ္မတ ထရန့်သည် Fox News သတင်းထောက် Trey Yingst နှင့် ဖုန်းဖြင့် အင်တာဗျူးရာတွင် အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်ရယူရန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်ပေးရန်၊ မဟုတ်ပါက ၎င်းတို့၏ လျှပ်စစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း တနင်္လာနေ့နောက်ဆုံးရက်ကို ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် ညှိနှိုင်းနေသည့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်များကို အကန့်အသတ်ဖြင့် လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့် ပေးထားကြောင်း ထရန့်က ပြောခဲ့သည်ဟု Yingst က ဆိုသည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ဘက်က သဘောတူညီချက်မရယူပါက အီရန်၏ ရေနံကို သိမ်းယူမည်ဟု ထရန့်က သတင်းထောက်ကို ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အီရန်နိုင်ငံသားများသည် ညှိနှိုင်းမှုအချိန်ဇယားကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် ကြိုးပမ်းနေသော ကြောင့် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က တံတားကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထရန့်က ပြောခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နောက်ဆုံးရက်တွင် သဘောတူညီချက်ရရန် “အခွင့်အလမ်းကောင်း” ရှိနေသည်ဟု ထရန့်က ဆိုသော်လည်း၊ အီရန်အရာရှိများဘက်ကမူ သဘောတူညီချက်နီးစပ်နေသည့် အရိပ်အယောင်ကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသေးပေ။
ထရန့်သည် ယခင်က နောက်ဆုံးရက်ကို ၁၀ ရက် တိုးပေးခဲ့ပြီးနောက်၊ ယခုအခါ ဧပြီ ၆ ရက် (တနင်္လာနေ့) ကို နောက်ဆုံးထား၍ သဘောတူညီချက်မရပါက အရေးကြီး အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ထားသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ အစောပိုင်းတွင် ထရန့်က “အင်္ဂါနေ့သည် အီရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံနေ့နှင့် တံတားနေ့ အားလုံးတစ်ခုတည်း ပေါင်းစပ်ခံရသည့်နေ့ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်အပျက်မျိုး တစ်ခါမျှ ရှိဖူးလိမ့်မည်မဟုတ်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
ပျောက်ဆုံးနေသော လေသူရဲကို ကယ်တင်နိုင်မှုအပေါ် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့ ချီးကျူး၊ ထရန့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကိစ္စအတွက် အီရန်ကို သတိပေး
ထရန့်က အမေရိကန်လေသူရဲ ကယ်ဆယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးအပြီးတွင် “ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ” ရှိနေပြီ ဟုထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ သောကြာနေ့က ၎င်း၏ တိုက်လေယာဉ် ပစ်ချခံခဲ့ရ ပြီးနောက် အီရန်တွင် ပျောက်ဆုံးနေသော အမေရိကန်လေသူရဲကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ထရန့်က ပြောကြားသည်။ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်း မည်သို့ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်ဆိုသည့် အသေးစိတ်အချက်အလက်များ ယခုအခါ ထွက်ပေါ်လာနေပြီ ဖြစ်သည်။
အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုက ပျောက်ဆုံးနေသော လေသူရဲကို “မယုံကြည်နိုင်စရာကောင်းသော ကယ်ဆယ်မှု” အဖြစ် ချီးကျူးခဲ့သည်။ အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Israel Katz ကလည်း ဤမစ်ရှင်သည် ၎င်းတို့နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် တို့အကြား “နီးကပ်သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု” ကို မီးမောင်းထိုးပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း အီရန်အစိုးရပိုင် မီဒီယာများက ဤကြေညာချက်ကို အားနည်းသွားစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Tasnim သတင်းဌာနက အီရန်စစ်ဌာနချုပ်ကို ကိုးကား၍ “ရန်သူအမေရိကန် လေယာဉ် အများအပြား” ကို အစ္စလာမ်စစ်သည်တော်များက ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့ပြီး “လေသူရဲ ကယ်ဆယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးမှာ ကျရှုံးခဲ့သည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
အခြားသော ဒေသတွင်း ဖြစ်ရပ်များမှာ-
အီဂျစ်နိုင်ငံ။ ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို လျှော့ချရန်အတွက် အီဂျစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အမေရိကန် အထူးကိုယ်စားလှယ် Steve Witkoff အပြင် အီရန်နှင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများနှင့် ဖုန်းဖြင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
အိုမန်နှင့် အီရန်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်မည့် “ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရွေးချယ်စရာများ” ကို ဆွေးနွေးရန် အိုမန်နှင့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်များ မနေ့က တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။
IRGC ၏ တိုက်ခိုက်မှု။ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) က ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်နှင့် ယူအေအီး အပါအဝင် နိုင်ငံများရှိ လောင်စာဆီနှင့် ရေနံဓာတုစက်ရုံများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အီရန်အစိုးရပိုင်မီဒီယာက ဖော်ပြသည်။
အင်တာနက် ဖြတ်တောက်မှု။ အီရန်၏ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုသည် စံချိန်တင် အကြာ ဆုံး တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အင်တာနက် ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ကြောင်း NetBlocks က ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန် IRGC က ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ လောင်စာဆီနှင့် ရေနံဓာတုစက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆို။
အီရန် အနောက်တောင်ပိုင်း Mahshahr ရှိ ရေနံဓာတုစက်ရုံ (အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ဝန်ခံထားသည်) နှင့် တီဟီရန်မြို့ပြင်ရှိ အဓိကတံတားတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှု အဖြစ် ဤစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း IRGC က ပြောကြားခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်မှု၏ “ပထမအဆင့်” ကို ယနေ့နံနက်တွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း IRIB သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။ ယူအေအီး၊ ဘာရိန်းနှင့် ကူဝိတ်တို့ရှိ အမေရိကန်နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော ဂတ်စ်နှင့် ရေနံဓာတုစက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အီရန်က ဝန်ခံထားပြီး၊ အရပ်ဘက် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခံရပါက အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားများကို ပိုမိုတိုးမြှင့် တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း Haifa ရှိ ရေနံချက်စက်ရုံကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း IRGC က ပြောသော်လည်း CNN အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပြောဆိုချက်များကို သီးခြားအတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ယူအေအီးနိုင်ငံ အဘူဒါဘီအာဏာပိုင်များက ရေနံဓာတုစက်ရုံအထက်တွင် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်ဖြင့် ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ရာမှ ကျဆင်းလာသော အပိုင်းအစများကြောင့် မီးလောင်မှု သုံးကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း၊ ဒဏ်ရာရသူမရှိသော်လည်း နေရာအချို့ ပျက်စီး သွားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
