CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ရက်
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီသည် တနင်္ဂနွေနေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ သူမ ခေါင်းဆောင်မှုနေရာသို့ မရောက်ရှိမီ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းက မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ထောက်ခံမှု ကျဆင်းနေခဲ့သည့် သူမ၏ပါတီအတွက် သမိုင်းဝင်အလှည့်အပြောင်းကို ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားများသာ ကြီးစိုးထားသည့် ဂျပန်နိုင်ငံရေးလောကတွင် ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လွန်ခဲ့သည့် လေးလကျော်က ရွေးချယ်ခံရပြီးကတည်းက တာကာအီချီ သည် အလွန်မြင့်မားသော လူထုထောက်ခံမှုနှုန်းကို ရရှိထားပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ချီးကျူးထောက်ခံမှုကိုလည်း ရရှိထားသူဖြစ်သည်။
သူမသည် အလုပ်အပေါ် အလွန်အမင်း ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှုနှင့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပင်ကိုယ်စရိုက်တို့ဖြင့် မဲဆန္ဒရှင်များစွာကို ဆွဲဆောင်နိုင် ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် မကြာသေးမီက တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ လီဂျေမြောင်နှင့်အတူ အစီအစဉ်မရှိဘဲ ဒရမ်တီးခတ်ခဲ့သည့် ဗီဒီယိုမှာ လူမှုကွန်ရက်တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီးနောက် လူထု၏ စိတ်အားထက်သန်မှုမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှင်ဇိုအာဘေး လက်ထက်နောက်ပိုင်း မတွေ့ရ ဖူးသည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ခေါ်ယူခြင်းမှာ စွန့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ တာကာအီချီသည် သူမ၏ လူကြိုက်များမှုကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရေးရန်ပုံငွေ အလွဲသုံးစားမှု အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် အားနည်းနေသည့် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (LDP) အတွက် ပိုမိုခိုင်မာသည့် လုပ်ပိုင် ခွင့် အာဏာကို ရယူရန် မျှော်လင့်ခဲ့သည်။
သူမ၏ စွန့်စားမှုမှာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ LDP ပါတီသည် ဂျပန်အောက်လွှတ်တော် အမတ် နေရာ ၄၆၅ နေရာအနက် ၃၁၀ ကျော်ကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး နောက်ပိုင်း ပါတီတစ်ခုတည်းက သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစုအင်အားကို ပထမဆုံးအကြိမ်ရယူ နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျယ်ပြန့်သော အာဏာရညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့သည် အမတ်နေရာ ၃၄၀ ကျော်အထိ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ အောက်လွှတ်တော်တွင် ရရှိထားသည့် သုံးပုံနှစ်ပုံသော အထူး အများစုအင်အား (Supermajority) သည် တာကာအီချီ၏ ပါတီအား အထက်လွှတ်တော်မှ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပယ်ဖျက်နိုင်ခွင့်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်များကို တင်သွင်း နိုင်ခွင့်ကို ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။
ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ဂုဏ်ပြုစကား
အစိုးရရုပ်သံလိုင်း NHK နှင့် အင်တာဗျူးတွင် တာကာအီချီက “အအေးဒဏ်ကို အံတုပြီး နှင်းတောထဲမှာ လမ်းလျှောက်ကာ မဲလာပေးကြတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“စီးပွားရေးနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးမူဝါဒကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲစေမယ့် တာဝန်ယူမှုရှိပြီး တက်ကြွတဲ့ ဘဏ္ဍာရေးမူဝါဒကို ကျွန်မ ရှေ့တန်းတင်ခဲ့တာကြောင့် မဲဆန္ဒရှင်တွေက ကျွန်မကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ ပေးစေချင်ခဲ့တာပါ” ဟု သူမက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။
တာကာအီချီသည် တနင်္ဂနွေနေ့က X (ယခင် Twitter) ပေါ်တွင် ရေးသားရာ၌ ယခုလ အစောပိုင်းက သူမကို ထောက်ခံပေးခဲ့သည့် ဒေါ်နယ်ထရမ့်အား ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်းနှင့် အမေရိကန်-ဂျပန် မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ အလားအလာမှာ “အကန့်အသတ်မဲ့” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကလည်း တာကာအီချီ၏ အောင်ပွဲကို ဆိုရှယ်မီဒီယာမှတစ်ဆင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ “ဒီနေ့ရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ မဲခွဲမှုမှာ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီနဲ့ သူမရဲ့ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ဂုဏ်ယူပါတယ်။ သူမဟာ အလွန်လေးစားစရာ ကောင်းပြီး လူကြိုက်များတဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ပါ။ ရွေးကောက်ပွဲခေါ်ယူဖို့ ဆာနာအဲရဲ့ ရဲရင့်ပြီး ပညာရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ကြီးမားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိစေခဲ့ပါတယ်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်က တာကာအီချီနှင့် သူမ၏ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ထောက်ခံရခြင်းမှာ “ဂုဏ်ယူစရာ” ဖြစ်ကြောင်းလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
တနင်္ဂနွေနေ့၏ ထူးခြားသည့် ရလဒ်ကြောင့် တာကာအီချီ၏ ပါတီနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ် ဖြစ်သော ဂျပန်ဆန်းသစ်တီထွင်မှုပါတီ (Japan Innovation Party) တို့သည် အောက်လွှတ် တော် ကော်မတီအားလုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌနေရာများကို ရယူနိုင်မည့် အင်အား ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် တာကာအီချီအား ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လျင်မြန်စွာ အိုမင်းရင့်ရော် လာသော လူဦးရေပြဿနာ၊ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု၊ ယန်းငွေတန်ဖိုး ကျဆင်းမှုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာမှုစသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြေရှင်းရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်အသစ်ကို ပေးအပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဂျပန်စတော့ဈေးကွက်သည်လည်း အပြုသဘောဆောင် တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး၊ အခွန်လျှော့ချခြင်းနှင့် အစိုးရအသုံးစရိတ် မြှင့်တင်ခြင်းတို့အပေါ် မျှော်လင့်ချက်များကြောင့် Nikkei 225 အညွှန်းကိန်းမှာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်ကာ စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ တိုကျိုစတော့ အိတ်ချိန်းရှိ အကြီးဆုံးကုမ္ပဏီများကို စောင့်ကြည့်သည့် အဆိုပါအညွှန်းကိန်းသည် တနင်္လာနေ့တွင် ၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်လျက် ဈေးပိတ်ခဲ့သည်။
သူမ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ရင်းနှီး၍ စွန့်စားခြင်း
နိုင်ငံရေးသမားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သူ တာကာအီချီသည် သူမ၏ ရှေ့ဆောင် ဝန်ကြီးချုပ် ရှီဂဲရု အီရှီဘားက LDP ပါတီ၏ ရှုံးနိမ့်မှုများကြောင့် ဖိအားပေးခံရကာ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားပြီး နောက် ပြီးခဲ့သည့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေး၏ ထိပ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သူမသည် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် (တတိယအကြိမ်မြောက် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ်) LDP ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး၊ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် အမျိုးသားကြီးစိုးသည့် ဂျပန်နိုင်ငံရေးစနစ်တွင် ပထမဆုံးအမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အံ့အားသင့်ဖွယ် အောင်မြင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
သုံးလအကြာတွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းရန် သူမ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ “အလွန်အရေး ပါသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်” ဖြစ်ကြောင်း ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြား ခဲ့ပြီး “ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကျွန်မရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကိုလည်း ရင်းနှီးပြီး စွန့်စားလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။
တာကာအီချီသည် သူမ၏ တိုတောင်းလှသော သက်တမ်းအတွင်း ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာ ဆက်ဆံမှုများကြောင့် လူကြိုက်များမှု မြင့်တက်နေခဲ့သည်။
ရာထူးလက်ခံပြီး တစ်ပတ်အကြာတွင် အမေရိကန်သမ္မတနှင့် တွေ့ဆုံစဉ်၌ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် တာကာအီချီတို့သည် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များထက် သူငယ်ချင်းဟောင်းများကဲ့သို့ ပိုမိုတူညီ နေခဲ့သည်။ “သူမဟာ နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသူပါ” ဟု တွေ့ဆုံအပြီးတွင် ထရမ့်က စီးပွားရေး ခေါင်းဆောင်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် ထရမ့်သည် Truth Social တွင် တာကာအီချီ ကို “အပြည့်အဝ ထောက်ခံကြောင်း” ရေးသားခဲ့ပြီး သူမကို “ခိုင်မာ၊ အစွမ်းထက်ပြီးပညာရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး” အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ လာမည့် မတ်လတွင် တာကာအီချီအား ဝါရှင်တန်သို့ ဖိတ်ခေါ်ရန် အစီအစဉ်ရှိကြောင်းလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။
ထရမ့်သည် တာကာအီချီ၏ လမ်းညွှန်ဆရာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ ဇူလိုင်လတွင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့်လည်း ရင်းနှီးသည့် ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
တာကာအီချီ၏ ပြတ်သားသော ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံနှင့် ရိုးရာတန်ဖိုးများကို ထောက်ခံမှု တို့ကြောင့် သူမအား သူမကိုယ်တိုင် စံနမူနာယူရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် မာဂရက် သက်ချာနှင့် နှိုင်းယှဉ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည်။
သို့သော် ဂျပန်၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်အတွက် အရာအားလုံးက ချောမွေ့ နေသည်တော့ မဟုတ်ပေ။ သူမ၏ အဆက်မပြတ် အလုပ်လုပ်သည့် အချိန်ဇယား (နံနက် ၃ နာရီတွင် လက်ထောက်များကို အစည်းအဝေးခေါ်ယူခြင်း အပါအဝင်) နှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်မှုများ ခံခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုထားသည့် ဒီမိုကရေစီကျွန်း ထိုင်ဝမ်နှင့် ပတ်သက်၍ သူမ၏ မှတ်ချက်များကြောင့် တိုကျိုနှင့် ပေကျင်းကြား ဆက်ဆံရေးမှာလည်း ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလက လွှတ်တော်တွင် တာကာအီချီ ပြောကြားခဲ့သည့် “ထိုင်ဝမ်ကို တရုတ်က တိုက်ခိုက်လာပါက တိုကျိုအနေဖြင့် စစ်ရေးအရ တုံ့ပြန်နိုင်သည်” ဆိုသည့် စကားသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထိုင်ဝမ်အပေါ် ထားရှိသည့် ကာလရှည်ကြာ မရေရာသော မူဝါဒကို ချိုးဖောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းအပေါ် တရုတ်နိုင်ငံက တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် လေကြောင်းခရီးစဉ်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ဂျပန်ပင်လယ်စာ တင်သွင်းမှုများကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် စစ်ရေးကင်းလှည့်မှုများကို တိုးမြှင့်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်အာဏာရ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (LDP) ၏ ခေါင်းဆောင်၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအဲ တာကာအီချီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်က တိုကျိုမြို့ရှိ ပါတီဌာနချုပ်တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး မီဒီယာများနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် စကားပြောကြားနေစဉ်။ (Kyodo News/Getty Images)(ပုံ)
တနင်္ဂနွေနေ့က တိုကျိုမြို့ရှိ မဲရုံတစ်ခုတွင် မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦး အောက်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲလက်မှတ်ဖြည့်သွင်းနေစဉ်။ Louise Delmotte/AP(ပုံ)
