CNN-၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ရက်
ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ စစ်သည်အင်အား ၂ သိန်းခန့်မှာ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ တာဝန်ကျရာနေရာများမှ စွန့်ခွာသွားခြင်း (AWOL) သို့မဟုတ် တပ်ပြေးဖြစ်နေသည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း ယူကရိန်း၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသစ် မိုင်ခေလို ဖယ်ဒိုရော့ဗ် (Mykhailo Fedorov) က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထုတ်ဖော်ပြောကြားလိုက်သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသစ်အဖြစ် အတည်ပြုခန့်အပ်ရန် မဲမခွဲမီ ယူကရိန်းပါလီမန်တွင် ပြောကြားခဲ့သော မိန့်ခွန်း၌ ဖယ်ဒိုရော့ဗ်က ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၂ သန်းခန့်မှာလည်း စစ်မှုထမ်းရန် ပျက်ကွက်မှုကြောင့် “အလိုရှိသူ” (wanted) စာရင်းသွင်းခံထားရကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။
ပိုမိုကြီးမားပြီး အင်အားတောင့်တင်းသော ရန်သူကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ခုခံကာကွယ် နေရခြင်း ကြောင့် ယူကရိန်းစစ်တပ်မှာ အလွန်အမင်း ဖိအားဒဏ်ခံနေရသည်။ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်ရှိ အခြေအနေများမှာလည်း အလွန်ကြမ်းတမ်းလှပြီး ကိဗ် (Kyiv) ၏ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လူအင်အားနှင့် လက်နက်အင်အား မမျှတမှုများကြားမှ အဓိကကျသော နေရာများကို ထိန်းထားနိုင်ရန် ရုန်းကန်နေကြရသည်။
တပ်တွင်းစိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေခြင်းနှင့် တပ်ပြေးနှုန်း မြင့်မားနေခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ကောလာဟလများမှာ ကြာမြင့်စွာကပင် ထွက်ပေါ်နေခဲ့သော်လည်း၊ ဖယ်ဒိုရော့ဗ်၏ ပြောကြားချက်မှာ ဤပြဿနာ၏ အတိုင်းအတာ မည်မျှကြီးမားကြောင်းကို ယူကရိန်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယူကရိန်းဥပဒေအရ အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၆၀ ကြား အမျိုးသားအားလုံးသည် စစ်ဘက်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားရန်နှင့် စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားများကို အမြဲဆောင်ထားရန် လိုအပ်ပြီး၊ အသက် ၂၅ နှစ်မှ ၆၀ ကြား အမျိုးသားများသာ စစ်မှုထမ်းရန် ဆင့်ခေါ်ခြင်း (Mobilization) ခံရမည်ဖြစ်သည်။
ယူကရိန်း၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းရန် အရည်အချင်းပြည့်မီသော အသက် ၂၃ နှစ်မှ ၆၀ ကြား အမျိုးသားများအားလုံး နိုင်ငံပြင်ပသို့ ထွက်ခွာခွင့် ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း လူပေါင်းသောင်းနှင့်ချီ၍ တရားမဝင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖယ်ဒိုရော့ဗ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်းစကီးက နိုင်ငံ၏ စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် “ကျယ်ပြန့်သော ပြောင်းလဲမှုများ” လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဖယ်ဒိုရော့ဗ်သည် ယူကရိန်းသမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်ပြီး လာမည့်အပတ်တွင် အသက် ၃၅ နှစ် ပြည့်မည်ဖြစ်သည်။ သူသည် ယူကရိန်း၏ ပထမ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သူ ဒန်းနစ် ရှမိုင်ဟဲလ် (Denys Shmyhal) ၏ နေရာတွင် အစားထိုး တာဝန်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖယ်ဒိုရော့ဗ်သည် ယခင်က ယူကရိန်း၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် အသွင် ကူးပြောင်းရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ယူကရိန်း၏ အောင်မြင်သော ဒရုန်း စစ်ဆင်ရေး စီမံကိန်းများကို ကြီးကြပ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သူက ပြောကြား ရာ၌ ယူကရိန်း၏ လူအင်အားအခက်အခဲကြောင့် နည်းပညာပိုင်း တိုးတက်လာမှုမှာ ပို၍ပင် အရေးကြီးလာကြောင်း ဆိုသည်။
စက်ရုပ်ရိုဘော့ (Robot) တွေ ပိုများလာရင် ဆုံးရှုံးမှုတွေ ပိုနည်းလာမယ်၊ နည်းပညာတွေ ပိုတိုးတက်လာရင် သေဆုံးမှုတွေ ပိုနည်းလာမယ်။ ယူကရိန်းသူရဲကောင်းတွေရဲ့ အသက်ဟာ တန်ဖိုးအရှိဆုံးပါပဲ” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုအခါ ယူကရိန်းတွင် ဒရုန်းထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ၅၀၀၊ လှိုင်းဖြတ်တောက်ရေး (jamming) ကိရိယာ ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း ၂၀၀ နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဒုံးကျည်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း ၂၀ ကျော် ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။
စစ်တပ်အတွင်း နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို အားကောင်းအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ဖယ်ဒိုရော့ဗ်၏ တာဝန်သစ်တွင် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဇလန်းစကီးက ပြောကြားခဲ့သည်။
မိုင်ခေလို ဖယ်ဒိုရော့ဗ် (Mykhailo Fedorov) ၏ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ယူကရိန်း၏ ဒရုန်းထုတ်လုပ်မှု အခြေအနေ
ယူကရိန်း၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသစ် မိုင်ခေလို ဖယ်ဒိုရော့ဗ် သည် နည်းပညာနယ်ပယ်မှ တစ်ဆင့် စစ်မြေပြင်ကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် လူသိများသည်။ သူ၏ နောက်ခံနှင့် လက်ရှိဒရုန်းထုတ်လုပ်မှု အခြေအနေများကို အောက်တွင် အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။
၁။ မိုင်ခေလို ဖယ်ဒိုရော့ဗ် ၏ နောက်ခံနှင့် အောင်မြင်မှုများ
ဒီဂျစ်တယ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အသက် ၂၈ နှစ်ဖြင့် ယူကရိန်း၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဝန်ကြီး (ဒစ်ဂျစ်တယ် အသွင်ကူးပြောင်းရေးဝန်ကြီး) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် “Diia” ဟုခေါ်သော အစိုးရ App ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံသားများ၏ မှတ်ပုံတင်၊ လိုင်စင်နှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုများကို ဖုန်းထဲတွင်ပင် အသုံးပြုနိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
Starlink နှင့် ချိတ်ဆက်မှု။ ရုရှားကျူးကျော်မှု စတင်ချိန်တွင် အီလွန်မာ့စ် ထံသို့ Twitter မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ပြီး ယူကရိန်းအတွက် Starlink ဂြိုဟ်တုအင်တာနက် ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဒရုန်းတပ်မတော် (Army of Drones) ။ သူသည် “Army of Drones” စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ကာ အစိုးရမဟုတ်သော အလှူငွေများဖြင့် စစ်တပ်အတွက် ဒရုန်းထောင် ပေါင်းများစွာကို ဝယ်ယူပေးခဲ့ပြီး အရပ်သား ဒရုန်းမောင်းသူများကို စစ်သင်တန်း ပေးသည့် စနစ်ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂။ ယူကရိန်း၏ ဒရုန်းထုတ်လုပ်မှု လက်ရှိအခြေအနေ
ယူကရိန်းသည် လူအင်အားနည်းပါးမှုကို နည်းပညာဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းနေပြီး ၎င်းတို့၏ ဒရုန်းစက်မှုလုပ်ငန်းမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ယူကရိန်းသည် FPV (First Person View) ဒရုန်း အစီးရေ ၁ သန်းကျော် ထုတ်လုပ်ရန် ရည်မှန်းထားပြီး၊ လက်ရှိတွင် ထိုပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နေသည်။
ဒရုန်းအမျိုးအစားစုံလင်မှု။
ပင်လယ်ပြင်ဒရုန်းများ (Sea Babies)။ ရုရှား၏ ပင်လယ်နက်စစ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက် ရာတွင် အလွန်ထိရောက်သော ရေအောက်ဒရုန်းများကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နေသည်။
အဝေးပစ်ဒရုန်းများ: ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းပိုင်း ကီလိုမီတာ ၁,၀၀၀ ကျော်အထိ ပျံသန်းနိုင်သည့် တာဝေးပစ်ဒရုန်းများကိုလည်း ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
AI နည်းပညာ။ ရုရှား၏ လှိုင်းဖြတ်တောက်ရေး (Electronic Warfare) ကိရိယာများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန်အတွက် Artificial Intelligence (AI) အသုံးပြုပြီး ပစ်မှတ်ကို အလို အလျောက် ရှာဖွေနိုင်သည့် ဒရုန်းများကို Fedorov ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် စမ်းသပ် ထုတ်လုပ်နေသည်။
၃။ စိန်ခေါ်မှုများ
နည်းပညာပိုင်း တိုးတက်နေသော်လည်း Fedorov အတွက် အဓိက အခက်အခဲမှာ အစိတ်အပိုင်းများ (Components) ရရှိရေးဖြစ်သည်။ ဒရုန်းအတွက် လိုအပ်သော ချစ်ပ်ပြား (Chips) နှင့် အစိတ်အပိုင်း အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ လာခြင်းဖြစ်သောကြောင့် ရုရှားနှင့် တရုတ်၏ ဆက်ဆံရေးကြားတွင် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း ပြတ်တောက်မည်ကို စိုးရိမ်နေရသည်။
ကရိန်း၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသစ် မိုင်ခေလို ဖယ်ဒိုရော့ဗ် (Mykhailo Fedorov) (ပုံ)
