ယူကရိန်း၏ ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရုရှားပြည်တွင်းအထိ စစ်မီးကူးစက် လာပြီး မကျေနပ်မှုများ မြင့်တက်လာနေ

CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဂျွန်လ ၇ရက်

ရေးသားသူ- ဇီလင်နိုဂရက်ဒ် နှင့် ခင်မ်ကီ၊

ရုရှား —မော်စကိုဒေသရှိ သူမ၏ တိုက်ခန်းအပေါ်စီးတွင် ကျယ်လောင်သော ဝုန်းဝုန်းမြည်သံ ကြောင့် နံနက် ၄ နာရီခန့်တွင် အယ်လီနာ ဗလာဒီမီရော့ဗ်နာ (Elena Vladimirovna) နိုးလာ သောအခါ ပြတင်းပေါက်မှတစ်ဆင့် အပေါ်ယံတွင် ပျံသန်းနေသော ဒရုန်းအမြောက်အမြားကို လှမ်းမြင်လိုက်ရသည်။

ထိုအသံမှာ လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကွယ်သွားသဖြင့် အန္တရာယ်ကျော်လွန်သွားပြီဟု သူမထင်မှတ် ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မကြာမီမှာပင် အနီးနားမှ ကျယ်လောင်သော ပေါက်ကွဲသံတစ်ခု ထွက် ပေါ်လာခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့အောက်၊ ဝရန်တာအောက်ခြေမှာ အမိုးစွန်းလို မျက်နှာကြက်တစ်ခုရှိတယ်။ ဒရုန်းက အဲဒီအမိုးပေါ်ကို ပြုတ်ကျပြီး မီးတောက်သွားတယ်၊ မီးခိုးအမည်းတွေ ထွက်လာ တော့တာပဲ” ဟု သူမက ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ သူမ၏ ငါးလွှာရှိ တိုက်ခန်းအခန်း တစ်ခန်းတွင် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။

CNN ကို သူမ၏ အမည်အပြည့်အစုံ မဖော်ပြလိုသည့် အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ် သားသမီး နှစ်ဦး မိခင်က သူမနှင့် သူမ၏ သားတစ်ဦးသည် ရေပုံး၊ ရေကန်များဖြင့် မီးကို အပြေးအလွှား ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ကြကြောင်း ပြောသည်။ သို့သော် ပေါက်ကွဲသံကို ကြားရသည့်အခါတွင်မူ ခွေးကို ပွေ့ချီကာ ထွက်ပြေးရန် လိုအပ်ကြောင်း သူတို့ သဘောပေါက်သွားခဲ့သည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့ က ယူကရိန်း၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုလှိုင်းအတွင်း ထိမှန်ခဲ့သောအဆောက် အအုံများစွာထဲတွင် ဇီလင်နိုဂရက်ဒ် (Zelenograd) ရှိ သူမ၏ တိုက်ခန်း အဆောက်အအုံလည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။

ရုရှား၏ အကြီးဆုံးမြို့ကြီးများမှ ဒေသခံများသည် ယခုအခါ ငါးနှစ်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်သော ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၏ နေ့စဉ်ပကတိအခြေအနေများနှင့် အလှမ်းဝေးရာတွင် ခိုလှုံ နေခဲ့ကြရသည်။ သို့သော် ယူကရိန်းက ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းအထိ အဝေးပစ်တိုက်ခိုက်မှုများ ကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာသည်နှင့်အမျှ ထိုအခြေအနေမှာ ပြောင်းလဲလာနေပြီ ဖြစ်သည်။

ဒရုန်းများကြောင့် တိုက်ရိုက်ကြုံတွေ့ရသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများအပြင် ယူကရိန်းက ရုရှား၏ ရေနံချက်စက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထောက်ပံ့ပေးမှု ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်ကာ ရုရှားတို့သည် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုများနှင့် ပိုမိုရင်ဆိုင်နေရသည်။ ရုရှားထိန်းချုပ်ထားသော ခရိုင်းမီးယား (Crimea) ရှိ ယာဉ်မောင်းများသည် ယူကရိန်း၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကုန်စည် ပို့ဆောင်မှုများ ကန့်သတ်ခံရပြီးနောက် ယခုသီတင်း ပတ်အတွင်း ဓာတ်ဆီကို ခွဲတမ်းဖြင့်သာ ဝယ်ယူနေကြရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကျဆင်းနေသော စီးပွားရေး၊ အင်တာနက် သုံးစွဲမှုအပေါ် ကန့်သတ်ချက် အသစ်များ၊ လူကြိုက်များသော စာတိုပေးပို့ရေးအက်ပ်များကို ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် နိုင်ငံတော်၏ စူးစမ်းထောက်လှမ်းမှုအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများသည် စစ်တမ်းအချက်အလက်များတွင် စတင် ထင်ဟပ် နေပြီဖြစ်သော မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှု အာရုံခံစားချက်ကို ပိုမိုကြီးထွားစေလျက်ရှိသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကရင်မလင်၏ အထင်ကရ စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားရေးဖိုရမ် (SPIEF) မစတင်မီ နာရီပိုင်းအလိုက ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး သမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်၏ ဇာတိမြေ ဖြစ်သော စိန့်ပီတာစဘတ် (St. Petersburg) မြို့ပေါ်သို့ ယူကရိန်းဒရုန်းများ မိုးရွာသကဲ့သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဖိုရမ်တက်ရောက်သူများ မြို့သို့ ရောက်ရှိ လာချိန်တွင် မီးခိုးလုံးကြီးများသည် ကောင်းကင်ယံကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သည်။

ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းအထိ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်နိုင်ပြီး ရုရှားတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်သည့် ယူကရိန်း၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထင်ရှားစေသည်မှာ SPIEF ဖိုရမ်၏ နောက်ဆုံးနေ့ဖြစ်သော စနေနေ့တွင် မြို့တွင်းနှင့် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဒုတိယ အကြိမ် မြောက် ယူကရိန်းဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စိန့်ပီတာစဘတ် ဒေသခံများကို အိမ်တွင်း၌သာ နေထိုင်ကြရန် ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

စိန့်ပီတာစဘတ်အနီးရှိ ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော ခရွန်စတတ်ဒ် (Kronstadt) မှ ဒေသခံတစ်ဦးက စနေနေ့ ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၃ နာရီမှစတင်၍ သူမ၏အိမ်နံရံများ တုန်ခါနေခဲ့ကြောင်း CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒရုန်းများ ပျံသန်းနေသည့် အသံကိုလည်း သူမ ကြားနေရသည်။ “အိပ်လို့ကို မရဘူး။ အသံက အရမ်းကျယ်လောင်လွန်းလို့ ကျွန်မတို့ရဲ့ တိုက်ခန်းအဆောက်အအုံကို တစ်မျိုးမျိုးနဲ့ ထိမှန်သွားမလားဆိုပြီး ကြောက်နေခဲ့ရတယ်” ဟု ယူကရိန်းသားများသည် ထိုဒေသရှိ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာနေရာများကိုသာ ပစ်မှတ်ထား နိုင်ခြေရှိ သည် ကို သိရှိထားသော်လည်း သူမက ဆိုခဲ့သည်။

ရုရှား၏ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များက ဒရုန်းများကို ပစ်ချရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အသံများ ကိုလည်း ကြားခဲ့ရကြောင်း သူမက ပြောသည်။ ခရွန်စတတ်ဒ်သည် စိန့်ပီတာစဘတ်၏ အနောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ခန့်အကွာ ကော့တလင် (Kotlin) ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၈ ရာစုအစောပိုင်းက ရုရှားမြို့တော်ဟောင်းအတွက် ရေကြောင်းကာကွယ်ရေးစခန်းအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရုရှားအာဏာပိုင်များ၏ အဆိုအရ မေလ ၁၇ ရက်နေ့က ယူကရိန်းသည် ရုရှားနိုင်ငံကို ဒရုန်းအစင်းရေ ၅၀၀ ကျော်ဖြင့် ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မော်စကိုဒေသတွင် အနည်းဆုံး လူသုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အယ်လီနာ၏ အဆောက်အအုံကို ထိမှန်ခဲ့သော ဒရုန်းကြောင့် အထပ်များစွာ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု မရှိခဲ့ပေ။

ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်းစကီး (Volodymyr Zelensky) က ထိုတိုက်ခိုက်မှုလှိုင်းသည် “လုံးဝ တရားမျှတမှုရှိသည်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

“ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ယူကရိန်းရဲ့ အဝေးပစ်တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ မော်စကိုဒေသအထိ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ပြီး ကျွန်တော်တို့ ရုရှားတွေကို ရှင်းလင်းတဲ့ သဝဏ်လွှာတစ်ခု ပေးပို့လိုက်တာပါ – သူတို့အစိုးရဟာ ဒီစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရပါမယ်” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လီနာက သူမ အသက်ရှင်ခွင့်ရသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောသည်။ သို့သော် ရက်အနည်းငယ်ကြာသည့်တိုင် ပြတင်းပေါက်မှန်ချပ် ရှိရမည့်နေရာတွင် ကြီးမားသော အပေါက်ကြီး တစ်ခု ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော နံရံများသည်လည်း အချော မသတ်ရသေးဘဲ ဗလာဖြစ်နေဆဲဖြစ်ရာ၊ ၎င်းမှာ အချို့သော ရုရှားလူမျိုးများအတွက် တစ်နေ့ ထက်တစ်နေ့ အန္တရာယ်ကပိုမိုနီးကပ်လာနေပြီဟု ထင်မြင်ရသော ပဋိပက္ခ၏ သတိပေးချက် တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။

“နောက်ထပ် ဒရုန်းတွေ ထပ်မလာပါစေနဲ့လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ အသက်ရှင်နေ သေးတယ်။ အဲဒါက အရေးကြီးဆုံးပဲ” ဟု အယ်လီနာက ပြောသည်။

ထို့နောက် တိုးညှင်းသောလေသံဖြင့် စစ်ပွဲ မကြာမီ ပြီးဆုံးသွားရန် မျှော်လင့်ကြောင်း သူမက ဆိုသည်။

‘ချစ်လှစွာသော မော်စကိုသားတို့၊ သင်တို့အတွက် စစ်ပွဲဆိုတာ မရှိပါဘူး’

ရုရှားပြည်သူတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် လမ်းကြောင်းများကို သုတေသနပြုနေသည့် ပါရီအခြေစိုက် École Normale Supérieure မှ လူမှုမနုဿဗေဒပညာရှင် အလက်ဇန်းဒြား အာခီပိုဗာ (Alexandra Arkhipova) က ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းကို နိုင်ငံလုံးကျွတ် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ကရင်မလင်နှင့် ရုရှားမြို့ကြီးများမှ ဒေသခံများအကြား တရားမဝင်သော လူမှုရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြောင်း CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အာဏာပိုင်များသည် “ချစ်လှစွာသော မော်စကိုသားတို့၊ သင်တို့အတွက် စစ်ပွဲဆိုတာ မရှိပါဘူး” ဟူသော သဝဏ်လွှာကို ပေးပို့နေပုံရကြောင်း သူမက ဆိုသည်။

“မော်စကိုမြို့တော်ဝန်ဟာ စစ်ပွဲမရှိသယောင် ဖြစ်နေစေဖို့ အများကြီး ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါက မော်စကိုဒေသခံတွေအပေါ် ကတိကဝတ်တစ်ခုပါပဲ၊ ‘မင်းတို့ဘဝနဲ့မင်းတို့နေပါ၊ မင်းတို့အတွက် စစ်ပွဲမရှိပါဘူး’ ဆိုတာမျိုးပေါ့” ဟု သူမက ပြောသည်။ ဒါပေမဲ့စစ်က အခုမော်စကို ကိုရောက်လာနေပြီးဟုအမည်မဖော်လိုသော ဒေသခံတဦးကဆိုသည်။

‘ဆလဗ်အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်နေကြတယ်’

အယ်လီနာ၏ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နောက်ဆုံးအမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည့် မက်ဆင် (Maxim) သည်လည်း ဒုတိယဖုန်းတစ်လုံး ကိုင်ဆောင်ထား သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

“ကြည့်ပါဦး၊ ကျွန်မမှာ အခု ဖုန်းနှစ်လုံးတောင် ရှိနေပြီ – တစ်လုံးက MAX အတွက်၊ နောက်တစ်လုံးက ကျွန်မဖုန်းပဲ။ သဘောပေါက်တယ်မလား” ဟု မက်ဆင်က ပြောသည်။

မေလ ၁၇ ရက်နေ့က အဆောက်အအုံကို ဒရုန်းထိမှန်ချိန်တွင် သူသည် ၎င်း၏ တောအိမ် (dacha) တွင် ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ သူ ဇီလင်နိုဂရက်ဒ်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အာဏာပိုင် များက ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို အကဲဖြတ်ရန် တံခါးကို ဖျက်ဆီးဝင်ရောက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိ ခဲ့ရသည်။

“ကျွန်မက လစ်သူယေးနီးယား ကပြားပါ” ဟု သူက ပြောသည်။ “လစ်သူယေးနီးယားမှာရှိတဲ့ ကျွန်မရဲ့ မိသားစုတစ်ခုလုံးဟာ ယူကရိန်းသားတွေနဲ့ ရုရှားတွေ သေဆုံးနေရတဲ့ အချက်အပေါ် ရိုးရိုးသားသားပဲ တုန်လှုပ်နေကြတယ်။ အဲဒါက အရေးကြီးဆုံးပဲ။ ဆလဗ်အချင်းချင်း သတ်ဖြတ် နေကြတာ” ဟု သူက ဆိုသည်။

“ဒါတွေအားလုံး ပြီးဆုံးသွားဖို့ပဲ ကျွန်မ လိုလားတယ်။ မြန်မြန်လုပ်ကြစမ်းပါ ဗျာ” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

‘အခုတော့ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်မ လန့်လန့်သွားတယ်’

တပ်မတော်ကို “ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းစေခြင်း” အား ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေများကြောင့် ရုရှားတွင် စစ်တမ်းများမှတစ်ဆင့် ပြည်သူ့သဘောထားကို တိုင်းတာရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ လေဗာဒါစင်တာ (Levada Center) ဟုခေါ်သော လွတ်လပ်သော စစ်တမ်း ကောက်ယူရေးအဖွဲ့တစ်ခုက ဧပြီလတွင် ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ဖြေဆိုသူ ၆၂% သည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများသို့ ကူးပြောင်းရန် ထောက်ခံကြပြီး ၂၇% ကသာ စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါစစ်တမ်းကို နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုများ မတိုင်မီက ကောက်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း၊ စစ်ပွဲသည် နေအိမ်များဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း ကူးစက်လာနေသည့် မြို့တော်တွင် ပင်ပန်းနွမ်း နယ်မှု နှင့် ငြီးငွေ့မှု အာရုံခံစားချက်များ တိုးပွားလာနေသည်ကို ထင်ဟပ်နေပုံရသည်။

မော်စကိုမြို့လယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၁ မိုင်ခန့်အကွာ ခင်မ်ကီ (Khimki) မြို့ရှိ အောင်ပွဲရရင်ပြင် (Victory Square) မှ ပေ ၁၀၀ ခန့်အကွာတွင် ပြီးခဲ့သည့်လက အစုလိုက် အပြုံလိုက် တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အခြားဒရုန်းတစ်ခုက အခြားလူနေအဆောက်အအုံတစ်ခုကို ထိမှန်ခဲ့သည်။

ယခုအခါ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံ၏ ထိပ်ဆုံးနှစ်ထပ်တွင် မည်းမှောင်နေသော အပေါက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေပြီး၊ ထိုနေရာမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဝါရင့်စစ်ပြန်တစ်ဦးနှင့် ရုရှားက “အထူးစစ်ဆင်ရေး” ဟု ခေါ်ဆိုသည့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သူတစ်ဦးတို့ ယှဉ်တွဲရပ်နေသည့် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံကို အပေါ်စီးမှ မြင်တွေ့နေရသည့် နေရာဖြစ်သည်။

၎င်း၏ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် သားဖြစ်သူနှင့်အတူ ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အအုံဘေးမှ ဖြတ်လျှောက်လာသည့် ရယ်လီနာ (Yelena) ကလည်း တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားသည့် ညတွင် ကောင်းကင်ယံ၌ ဒရုန်းများ ဝုန်းဝုန်းမြည်သံကြောင့် သူမ၏ မိသားစု နိုးလာခဲ့ကြောင်း CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“အသံက အကြာကြီးပဲ၊ ဆက်တိုက်ပဲ” ဟု သူမက ပြောသည်။ “ကျွန်မ ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုချင်ပါတယ်။ ဒါတွေအားလုံး မကြာခင် ပြီးဆုံးသွားဖို့ ဆန္ဒရှိပါတယ်”

အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ် အယ်လီနာ ဗလာဒီမီရော့ဗ်နာသည် ပြီးခဲ့သည့်လက ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဇီလင်နိုဂရက်ဒ်မြို့ရှိ သူမ၏ တိုက်ခန်းကို ဒရုန်းထိမှန်မှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အခြေအနေကို ပြသနေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – CNN

ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့က ယူကရိန်း၏ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး ရုရှားနိုင်ငံ၊ စိန့်ပီတာစဘတ် ဆိပ်ကမ်းပေါ်တွင် မီးခိုးလုံးမည်းကြီးတစ်ခုကို မြင်တွေ့ရစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – AP

ခင်မ်ကီမြို့ရှိ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ စစ်သားတစ်ဦးနှင့် ယူကရိန်းတွင် တိုက်ပွဲဝင်နေသော ရုရှားစစ်သားတစ်ဦးတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – CNN

နာဒက်ဇ်ဒါသည် ခင်မ်ကီရှိ ပျက်စီးသွားသော အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံကို မော့ကြည့်နေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ –

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.eraseye.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)