ဘီဘီစီ – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို (Pope Leo) သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ် အတွင်း ပုံမှန်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော မှတ်ချက်များဖြင့် စစ်ပွဲများအတွက် ဘီလီယံနှင့်ချီ သုံးစွဲနေသည့် ခေါင်းဆောင်များကို ဝေဖန်လိုက်ပြီး ကမ္ဘာကြီးသည် “အာဏာရှင်တစ်စု၏ ဖျက်ဆီးမှုကို ခံနေရသည်” ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။
သေဆုံးမှုများပြားလှသည့် သူပုန်ထကြွမှုများကြောင့် ပျက်စီးနေသော ဒေသတစ်ခုသို့ လှည့်လည်ကြည့်ရှုစဉ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက မိမိတို့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် “ဘုရားသခင်၏ နာမတော်ကိုပင်” အလွဲသုံးစားလုပ်နေသူများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။
အဆိုပါ မှတ်ချက်များသည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အမေရိကန်-အစ္စရေး စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်သူ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအပေါ် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က ရှည်လျားစွာ တိုက်ခိုက်ရေးသားခဲ့ပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်း ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အီရန်က စစ်ပွဲရပ်တန့်ရန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ဖွင့်ပေးရန် အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်လျောပါက “ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်လုံး ပျက်သုဉ်းသွားလိမ့်မည်” ဟူသော ထရန့်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုအပေါ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ပထမဆုံးသော အမေရိကန်ဖွား ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့သူ လီယိုသည် ထရန့်အစိုးရ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်ပုံများကိုလည်း ယခင်က မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့ဖူးသည်။
ထိုစဉ်က ထရန့်က ၎င်း၏ Truth Social လူမှုကွန်ရက်တွင် “လီယိုအနေနဲ့ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး တစ်ယောက်ပီသအောင် လုပ်သင့်တယ်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ၎င်း၏ အာဖရိကခရီးစဉ်အစတွင် သတင်းထောက်များကို ပြောကြား ရာ၌ ထရန့်နှင့် အချေအတင် ငြင်းခုံမှုများ မလုပ်လိုသော်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆက်လက် မြှင့်တင်သွားမည်ဟု ဆိုသည်။
ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် မိန့်ကြားရာ၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက “သတ်ဖြတ်မှုနဲ့ ဖျက်ဆီးမှုတွေအတွက် ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ သုံးစွဲနေတာကို မျက်ကွယ်ပြုထားပြီး၊ ကုသရေး၊ ပညာရေးနဲ့ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကိုတော့ ဘယ်မှာမှ ရှာမတွေ့နိုင် ဖြစ်နေတဲ့” ခေါင်းဆောင်များကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။
“စစ်ဘုရင်တွေက ဖျက်ဆီးလိုက်တာ တခဏလေးပဲ ကြာပေမဲ့၊ ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ ကျတော့ တစ်သက်စာတောင် မလုံလောက်ဘူးဆိုတာကို မသိချင်ယောင် ဆောင်နေကြတယ်” ဟု ကြာသပတေးနေ့တွင် ၎င်းက မိန့်ကြားခဲ့သည်။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါး သူပုန်ထကြွမှုဒဏ် ခံနေရသည့် ကင်မရွန်း နိုင်ငံ၏ “သွေးစွန်းနေသော” ဒေသအတွင်းက “မတည်ငြိမ်မှုနဲ့ သေဆုံးမှုတွေရဲ့ အဆုံးမသတ် နိုင်တဲ့ သံသရာ” ကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။
“ခင်ဗျားတို့ မြေပေါ်က သယံဇာတတွေကို ခိုးယူတဲ့သူတွေဟာ အမြတ်အစွန်းအများစုကို လက်နက်တွေထဲမှာပဲ ပြန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြပြီး မတည်ငြိမ်မှုနဲ့ သေဆုံးမှု အဆုံးမသတ်နိုင်တဲ့ သံသရာကို ရှည်ကြာအောင် လုပ်နေကြတယ်” ဟု အနည်းဆုံး လူ ၆,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးပြီး လူပေါင်းများစွာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာနေရသည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော အနောက်မြောက်ပိုင်း ဘာမန်ဒါ (Bamenda) မြို့ရှိ ကသီဒရယ်ဘုရားကျောင်းတွင် စုဝေး နေသူများကို မိန့်ကြားခဲ့သည်။
“ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အသစ်ထွင်ရမယ့်အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အိမ်နီးချင်းကို ကိုယ့်ညီအစ်ကို မောင်နှမအရင်းလို လက်ခံလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဆုပ်ကိုင်ရမယ့်အရာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ဆိုသည်။
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ အင်္ဂလိပ်စကားပြောဒေသနှစ်ခုမှ ခွဲထွက်ရေးသူပုန်များသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းက ပြင်သစ်စကားပြော အဓိကဖြစ်သော အစိုးရနှင့် တိုက်ခိုက်နေကြ ခြင်းဖြစ်သည်။
လီယို၏ မိန့်ခွန်းအပြီးတွင် ကန်တာဘူရီ ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းတော်ကြီး (Archbishop of Canterbury) ဆာရာ မူလာလီ (Sarah Mullally) က ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး နိုင်ငံတော်အတွက် ရဲရင့်သော တောင်းဆိုချက်” ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့် ထရန့်အစိုးရအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့သည်။
အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး၏ ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုများအပြီး မကြာမီမှာပင် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိစ့် ဟက်ဂ်ဆက်သ် (Pete Hegseth) သည် ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်၏ ဝတ်ပြုဆုတောင်းပွဲတစ်ခုတွင် “ပြင်းထန်သော အကြမ်းဖက်မှု” နှင့် “လျင်မြန်ပြီး နောင်တကင်းမဲ့သော တရားမျှတမှုကို စီရင်ခြင်း” အကြောင်း ပါဝင်သည့် အလွန်အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဆုတောင်းစာကို ရွတ်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့နောက် စိန့်ပီတာရင်ပြင် (St Peter’s Square) တွင် ပြုလုပ်သည့် Palm Sunday ဝတ်ပြုပွဲ အတွင်း ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက အီရန်၊ အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့အကြား ပဋိပက္ခသည် “အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်” ကြောင်းနှင့် ယေရှုခရစ်တော်ကို စစ်ပွဲအတွက် အကြောင်းပြချက် အဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်ကြောင်း မိန့်ကြားခဲ့သည်။
“ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘုရားသခင်ပါပဲ။ စစ်ပွဲကို ငြင်းပယ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုရင် ယေရှုဟာ စစ်ပွဲအတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် ဘယ်သူမှ အသုံးမချနိုင်တဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဗာတီကန်စီးတီးတွင် စုဝေးနေသည့် သောင်းနှင့်ချီသော ဘာသာဝင်များကို မိန့်ကြားခဲ့သည်။
“စစ်တိုက်နေသူတွေရဲ့ ဆုတောင်းသံကို သူ နားမထောင်ဘဲ ငြင်းပယ်ပါတယ်” ဟုလည်း ဆိုသည်။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း ၁:၁၅ မှ “သင်တို့သည် များစွာသော ပန်ကြားချက်ကို ပြုသော်လည်း ငါနားမထောင်။ သင်တို့ လက်တို့သည် သွေးနှင့် ပြည့်နေ ကြ၏” ဟူသော ကျမ်းပိုဒ်ကိုလည်း ကိုးကားခဲ့သည်။
ယခုသီတင်းပတ်အစောပိုင်းတွင် ထရန့်က လူမှုကွန်ရက်၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို ပြင်းပြင်း ထန်ထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး၊ ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ခေါင်းဆောင်သည် “ရာဇဝတ်မှုမှာ ပျော့ညံ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒမှာ အလွန်ညံ့ဖျင်းသူ” ဟု ဖော်ပြခဲ့ကာ ၎င်းကိုယ်ကိုယ် ယေရှု ခရစ်တော်ကဲ့သို့ ပုံဖော်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူ၏ ဝေဖန်မှုများကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ပြီး တောင်းပန်ရန် ငြင်းဆို ခဲ့သော်လည်း AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသော သူ၏ ပုံရိပ်ကိုမူ ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
အယ်လ်ဂျီးယား (Algiers) မြို့သို့ ရောက်ရှိစဉ် အမေရိကန်သမ္မတ၏ မှတ်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းရာ၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ထရန့်အစိုးရကို “မကြောက်ရွံ့” ကြောင်းနှင့် စစ်ပွဲကို ဆက်လက်ဆန့်ကျင် ပြောဆိုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြားခဲ့သည်။
ကက်သလစ်ခေါင်းဆောင်၏ အာဖရိကခရီးစဉ်သည် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံရှိ မြို့ပေါင်း ၁၁ မြို့သို့ သွားရောက်မည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရပြီးနောက် ဒုတိယမြောက် အဓိက ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်ပြီး အာဖရိကရှိ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ၏ အရေးပါမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ကိန်းဂဏန်းများအရ ကမ္ဘာ့ကက်သလစ်ဘာသာဝင် ငါးပုံတစ်ပုံကျော် (လူဦးရေ ၂၈၈ သန်းခန့်) သည် အာဖရိကတွင် နေထိုင်ကြသည်။
