• အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများ – အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပစ်မှတ်အများအပြားကို အမေရိကန် စစ်တပ်က တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် (US Central Command) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်စစ်တပ်၏ စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းရေးစွမ်းရည်များ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များနှင့် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်
• ထရမ့်၏ တုံ့ပြန်ပြောကြားချက် – ဆွေးနွေးပွဲများတွင် တိုးတက်မှုလုံလောက်စွာမရှိပါက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြိုတင်သတိပေးခဲ့ဖူးသော အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများက ယခုနောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုကို ရပ်တန့်ပေးရန် ၎င်းအား တောင်းဆိုခဲ့ကြကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု Fox News သတင်းထောက်တစ်ဦး၏ ပြောပြချက်အရ သိရသည်။ သို့သော်လည်း သဘောတူညီမှု တစ်စုံတစ်ရာမရရှိပါက မနက်ဖြန်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ကြောင်း ထရမ့်က သတိပေးခဲ့သည်။
• တီဟီရန်၏ တုံ့ပြန်မှု – ဒေသစံတော်ချိန် ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းက အီရန်နိုင်ငံနေရာ အတော်များများတွင် ပေါက်ကွဲသံများ ကြားခဲ့ရကြောင်း နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) က ၎င်းတို့၏ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးနှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များသည် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့် အနေဖြင့် အမေရိကန်ပစ်မှတ်များကို ပြန်လည်စစ်ဆင်ရေးဆင်နွှဲခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ပစ်လိုက်ပြီ ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်စစ်တပ်ကမူ ထိုပြောကြားချက်ကို ငြင်းဆို ခဲ့သည်။
Fox News သတင်းထောက်တစ်ဦး၏ အဆိုအရ အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အမေရိကန်၏ ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်မှုများသည် မကြာမီ ရပ်တန့်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယခုနောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုကို ရပ်တန့်ပေးရန် အီရန်အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများက ၎င်းထံ ဖုန်းဆက်တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) တစ်စုံတစ်ရာ မရရှိပါက မနက်ဖြန်ညတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း Fox News က ဖော်ပြသည်။
Fox သတင်းထောက် Trey Yingst က ၎င်းအနေဖြင့် သမ္မတ ထရမ့်၊ ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance)၊ အမေရိကန်အထူးသံတမန်များဖြစ်ကြသော စတိဗ်ဝစ်ကော့ဖ် (Steve Witkoff) နှင့် ဂျာရက်ကုရှ်နာ (Jared Kushner) တို့နှင့်အတူ အရေးပေါ်အခြေအနေစီမံခန့်ခွဲမှုအခန်း (Situation Room) တွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း ထရမ့်နှင့် စကားပြောဆိုခွင့်ရခဲ့ကြောင်း ပြောကြား ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ထရမ့်က ၎င်းအား ယခုအခြေအနေသည် “ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အချိုးဖောက်ခံရဆုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး” ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြောင်း Yingst က X လူမှုကွန်ရက်ပေါ်ရှိ ပို့စ်တစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည်။
သမ္မတက ၎င်းအား တိုမာဟော့ခ် (Tomahawk) ခရုစ်ဒုံးကျည် ၄၉ စင်း ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟုလည်း Yingst က ဆိုသည်။
ဖုန်းပြောဆိုနေစဉ် တစ်ချိန်တွင်မူ ၎င်းအား Situation Room ရှိ စပီကာဖုန်းတွင် ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြောင်း Yingst က ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် (US Central Command) ၏ အဆိုအရ အမေရိကန် စစ်တပ်သည် ယနေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် နောက်ဆုံးအကျော့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
“CENTCOM တပ်ဖွဲ့များသည် အီရန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အီရန်စစ်တပ်၏ စောင့်ကြည့် ထောက်လှမ်းရေးစွမ်းရည်များ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များနှင့် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် မရိန်းတပ်ဖွဲ့၊ လေတပ်နှင့် ရေတပ်တို့သည် ဒေသတွင်းရေပြင်ကို ဖြတ်သန်းမောင်းနှင်နေသော အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေယာဉ်များကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အီရန်ပစ်မှတ်များအပေါ် တိကျသေချာသော ခဲယမ်းမီးကျောက်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု CENTCOM က X လူမှုကွန်ရက်တွင် ပို့စ်တင်ခဲ့သည်။
CENTCOM က ယခုတိုက်ခိုက်မှုများကို “အီရန်၏ အကြောင်းမဲ့ ဆက်တိုက်ရန်စလာမှုများ” ကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် အရှေ့ဘက်စံတော်ချိန် (ET) ညနေ ၅:၁၅ နာရီတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နောက်ခံအကြောင်းအရင်း – အီရန်နှင့် သဘောတူညီမှုရရှိရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် အမေရိကန်အနေဖြင့် နောက်ထပ်တစ်ကျော့ ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ယနေ့အစောပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်ဒရုန်းတစ်စင်းက အမေရိကန်ဟယ်လီကော်ပတာတစ်စီးကို ပစ်ချခဲ့မှုအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်က မနေ့ကလည်း အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အကယ်၍ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို လုံခြုံမှုမရှိအောင် ပြုလုပ် လာပါက အီရန်အနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးကို “ငရဲဘုံ” အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပစ်နိုင်ကြောင်း အီရန်အဆင့်မြင့်စစ်ဘက်အရာရှိတစ်ဦးက သတိပေးလိုက်သည်။
အမေရိကန်က အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါရေလက်ကြား ကို “မည်သည့်ရေယာဉ်မျှ ဖြတ်သန်းခွင့်မပြုဘဲ ပိတ်ပစ်မည်” ဟု အီရန်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ထိုပြောကြားချက်ကို အမေရိကန်စစ်တပ်က နောက်ပိုင်းတွင် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
“မင်းတို့က သန့်ရှင်းမွန်မြတ်တဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို မလုံမခြုံဖြစ်အောင် လုပ်တာလား။ ငါတို့က အီရန်တစ်နိုင်ငံလုံးကနေ မင်းတို့အတွက် ဒီဒေသတစ်ခုလုံးကို ငရဲဘုံဖြစ်အောင် လုပ်ပစ်မယ်” ဟု အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ၏ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်မှူး ဆရက်ဒ် မာဂျစ် မူဆာဗီ (Seyed Majid Mousavi) က ပြောကြား ခဲ့ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တွင် အီရန်၏တရားဝင် မေရ် (Mehr) သတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကူဝိတ်နိုင်ငံ၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် “ရန်သူ့ပစ်မှတ်များ” ကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိကြောင်း ကူဝိတ်စစ်တပ်ကို ကိုးကား၍ နိုင်ငံပိုင် ကူဝိတ်သတင်းအေဂျင်စီက ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဘဟရိန်းနိုင်ငံတွင်လည်း ကြာသပတေးနေ့အတွင်း ဆီရင်ဥဩသံများ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ထွက်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ထိုနိုင်ငံ၏ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအရ သိရသည်။
ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကူဝိတ်နှင့် ဘဟရိန်းနိုင်ငံတို့ရှိ အမေရိကန်လေတပ်စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထား၍ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်ရက်ပိုင်းအတွင်း ဒေသတွင်း၌ တိုက်ခိုက်မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်ကလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတို့တွင် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် အရှိန်အဟုန်ပြင်းသော တိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးတွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ လေကြောင်းပိုင်နက်ကို ယာယီပိတ်ပစ်လိုက်ပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ်များကို လမ်းကြောင်းလွှဲပေးခဲ့ရကြောင်း ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာနက ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
နိုင်ငံ၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် “ရန်သူ့ပစ်မှတ်များ” ကို ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် ကူဝိတ်သတင်းအေဂျင်စီက ယခင်က သတင်းထုတ်ပြန် ထားခဲ့သည်။
အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းတွင် ကူဝိတ်နှင့် ဘဟရိန်းနိုင်ငံတို့ရှိ အမေရိကန်လေတပ်စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထား၍ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၈ ရက်၊ တနင်္လာနေ့က အိုမန်နိုင်ငံ၊ မူဆန်ဒမ် (Musandam) ဘက်မှ လှမ်းမြင်ရသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) တွင် ကျောက်ချရပ်နားထားသော ရေယာဉ်များကို ဒရုန်းဖြင့် ရိုက်ကူးထားသည့် မြင်ကွင်း။ (Stringer/Reuters/File)(ပုံ)
