CNN – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်
အချို့သူများသည် အားလပ်ချိန်တွင် Netflix ကြည့်လေ့ရှိသော်လည်း ရယ်မီ အော့စ်မန်(Remy Osman) ကမူ ကမ္ဘာ့အလုပ်အရှုပ်ဆုံး ရေကြောင်းလမ်းတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းပြီး တရားမဝင်ရေနံများ တင်ဆောင်လာသည့် သံချေးတက်နေသော သင်္ဘောကျင်းများကို စောင့်ကြည့်နေသူ ဖြစ်သည်။
စင်ကာပူရှိ သူ၏ တိုက်ခန်းခေါင်မိုးပေါ်မှနေ၍ စားသောက်ကုန်အရောင်းဝန်ထမ်းအဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် ဗြိတိသျှလူမျိုး Osman သည် အမေရိကန်နှင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း ခံထားရသည့် “အရိပ်သင်္ဘောများ” (Shadow Vessels) ဖြတ်သန်းမှုကို မှတ်တမ်းတင်ကာ သူ၏ အွန်လိုင်းပရိသတ်များထံ တင်ဆက်ပေးနေသည်။
“အရိပ်ရေယာဉ်စုများ” (Shadow Fleets) သို့မဟုတ် “သရဲသင်္ဘောများ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ဤသင်္ဘောများသည် ရုရှား၊ အီရန်နှင့် ဗင်နီဇွဲလားကဲ့သို့ အပယ်ခံနိုင်ငံများအတွက် ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်ရန် လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုင်ရှင်အစစ်အမှန် မည်သူမှန်းမသိရသော၊ သက်တမ်းရင့် သင်္ဘောများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဤရေယာဉ်စုများမှ ရရှိသော ရေနံဝင်ငွေများသည် ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွင် ရုရှားအတွက် အဓိက ရန်ပုံငွေ အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်လများအတွင်း အမေရိကန်သည် ဤအရိပ်ရေယာဉ်စုများကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး၊ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ဖိအားပေးမှုဖြင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူထားသော သင်္ဘောငါးစင်းကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ယင်းသည် ယခုလအစောပိုင်းက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံလိုက်ရသော ဗင်နီဇွဲလားခေါင်းဆောင်ဟောင်း နီကိုးလပ်စ် မာဒူရိုအပေါ် ဖိအားပေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
စင်ကာပူရေပြင်တွင်မူ ဤမြေအောက်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် လူမြင်ကွင်းသို့ ရောက်ရှိလာတတ်သည်။ စင်ကာပူ ရေလက်ကြားသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အလွန်အရေးကြီးသော ရေကြောင်းလမ်းဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် သင်္ဘောအစီးရေ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေပြီး၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှု၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ဤလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုနေကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဤမဟာဗျူဟာကျသော တည်နေရာကြောင့်ပင် အီရန်၊ ရုရှားနှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့မှ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေနံတင်သွင်းသူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားကြသည့် အရိပ်ရေယာဉ်စုများအတွက် အချက်အခြာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်ကို Osman က ရှေ့ဆုံးတန်းမှ မြင်တွေ့နေရခြင်း ဖြစ်သည်။
“စင်ကာပူဟာ (အရိပ်သင်္ဘောတွေကို) ကြည့်ဖို့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံးနေရာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်” ဟု အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် Osman က ဆိုသည်။
နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ အရွယ်အစားကြီးမားသော သင်္ဘောများသည် အလိုအလျောက် အမှတ်အသားပြုစနစ် (AIS) ကို ဖွင့်ထားရသော်လည်း၊ အရိပ်သင်္ဘောများသည် အာဏာပိုင်များကို ရှောင်ရှားရန် ယင်းစနစ်ကို ပိတ်ထားတတ်ကြသည်။ သို့သော် စင်ကာပူရေလက်ကြားသည် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသဖြင့် တည်နေရာပြစနစ်ကို မဖွင့်ဘဲ ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းရန်မှာ လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ရေလက်ကြားသည် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် နေထိုင်သည့် စင်ကာပူမြို့နှင့် အလွန်နီးကပ်သဖြင့် Osman အနေဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများကို iPhone တစ်လုံးတည်းဖြင့်ပင် ဓာတ်ပုံနှင့် ဗီဒီယိုများ ရိုက်ကူးနိုင်သည်။
အရိပ်ရေယာဉ်စုများ အဆမတန် များပြားလာခြင်း
ရုရှား၏ ယူကရိန်းကျူးကျော်မှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရုရှားရေနံအပေါ် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့အရိပ်ရေယာဉ်စု အရေအတွက်သည် အဆမတန် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အချက်အလက်နှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုလုပ်ငန်း Kpler ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အရိပ်ရေယာဉ်စုပေါင်း ၃,၃၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ ယင်းသည် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းစီးဆင်းမှု၏ ၆-၇% ခန့်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ဤရေယာဉ်စုများသည် ပိုင်ဆိုင်မှုပုံစံကို ရှုပ်ထွေးအောင်လုပ်ခြင်း၊ သင်္ဘောမှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံအလံကို ခဏခဏလဲလှယ်ခြင်း၊ တည်နေရာအချက်အလက်များကို လိမ်လည်ခြင်းနှင့် ညဘက် သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်မှုနည်းသော ရေပြင်များတွင် ကုန်ပစ္စည်းများ လွှဲပြောင်းခြင်းစသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ရပ်တည်နေကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ဤအရိပ်ရေယာဉ်စုများမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၁၀၀ ကျော်တန်ဖိုးရှိ ရေနံစိမ်းများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ခဲ့ကြောင်း Kpler က ဆိုသည်။
Osman ၏ ဤထူးခြားသော ဝါသနာသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း စင်ကာပူသို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့လာပြီး သီးခြားခွဲနေထိုင်ရစဉ် (Quarantine) က စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ဟိုတယ်ဝရန်တာမှ မြင်ရသော သင်္ဘောများကို စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သော တစ်နှစ်ခန့်တွင်မှ သူ၏ ပရိသတ်များသည် လျှို့ဝှက်ရေယာဉ်စုများအကြောင်း စိတ်ဝင်စားလာသဖြင့် သူ၏အာရုံကို အရိပ်သင်္ဘောများဘက်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် သြဂုတ်လက သူတင်ခဲ့သော Instagram ဗီဒီယိုတစ်ခုသည် ကြည့်ရှုသူ ၂ သန်းကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။
သင်္ဘောတစ်စင်းသည် တရားမဝင်ရေနံများ တင်ဆောင်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သော လက္ခဏာများရှိကြောင်း Osman က ရှင်းပြသည်။ သူသည် သင်္ဘောခြေရာခံသည့် အက်ပ်များကို အသုံးပြုကာ ဂီနီ၊ ကိုမိုရိုစ်၊ ဂမ်ဘီယာနှင့် မိုဇမ်ဘစ်ကဲ့သို့သော စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု အားနည်းသည့် နိုင်ငံများ၏ အလံများကို အသုံးပြုထားသော သက်တမ်း ၂၀ မှ ၂၅ နှစ်ရှိ သင်္ဘောများ ကို ရှာဖွေသည်။ အချို့သင်္ဘောများမှာမူ ဖုံးကွယ်ခြင်းမရှိဘဲ အီရန် သို့မဟုတ် ရုရှားအလံကိုပင် တိုက်ရိုက်လွှင့်ထူ ထားတတ် သည်။
သင်္ဘောတစ်စင်းကို သံသယရှိပါက Osman သည် ၎င်း၏ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ကို ရှာဖွေပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသော သင်္ဘောစာရင်းများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးသည်။ ထို့ပြင် သင်္ဘောသည် ရေထဲတွင် မည်မျှ နစ်မြုပ်နေသနည်း ဆိုသည် မှာလည်း အရေးကြီးသော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ ရေပေါ်တွင် မြင့်နေသော သင်္ဘောသည် ရေနံအနည်းငယ်သာ ပါနိုင်ပြီး၊ ရေထဲသို့ နက်နက်နစ်နေသော သင်္ဘောမှာမူ ရေနံစိမ်းများ အပြည့်တင်ဆောင်လာနိုင်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။
ပြီးခဲ့သည့် အပတ်ကလည်း အမေရိကန်သည် ရုရှားအလံလွှင့်ထူထားသော “Bella 1” ရေနံတင်သင်္ဘောကို အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် ၁၈ ရက်ကြာ လိုက်လံပိတ်ဆို့ပြီးနောက် သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သည်။
အရှေ့အာရှမှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ အမြန်ဆုံးလမ်းကြောင်း
ဤသင်္ဘောများစွာသည် စင်ကာပူရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းနေရခြင်းမှာ “ပထဝီဝင်အနေအထားကြောင့်သာ ဖြစ်သည်” ဟု Lowy Institute မှ သုတေသီ Jennifer Parker က ဆိုသည်။ ဤရေကြောင်းလမ်းသည် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း အကြား အမြန်ဆုံး လမ်းကြောင်းဖြစ်သလို၊ ပိတ်ဆို့ခံထားရသော ရေနံထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံများနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအကြား အကောင်းဆုံး ရပ်နားရာနေရာလည်း ဖြစ်နေသည်။
စင်ကာပူ၊ မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှား ရေပြင်များသည် အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းထားသော ရေနံများကို သင်္ဘောတစ်စင်းမှ တစ်စင်းသို့ (STS) လွှဲပြောင်းရာ အဓိကနေရာများ ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် စင်ကာပူရေလက်ကြားသည် နိုင်ငံတကာ ရေကြောင်းလမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသဖြင့် စင်ကာပူအာဏာပိုင်များအနေဖြင့် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် အကန့်အသတ် ရှိနေသည်။
စင်ကာပူ ရေကြောင်းနှင့် ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (MPA) က CNN သို့ ပြောကြားရာတွင် ၎င်းတို့အနေဖြင့် အရိပ်ရေယာဉ်စု များ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး ချိုးဖောက်မှုများကို နိုင်ငံတကာရေကြောင်းအဖွဲ့ (IMO) ထံ အစီရင်ခံ တင်ပြနေကြောင်း၊ သို့သော် ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (UNCLOS) အရ ဤရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ကို ပိတ်ပင်၍မရကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။
Osman က CNN နှင့် စကားပြောသည့်နေ့တွင် သူသည် တိုက်ခန်းခေါင်မိုးပေါ်မှနေ၍ “Sahara” ဟုခေါ်သော သင်္ဘောကို စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ “အခု ကျွန်တော် ရှာနေတဲ့သင်္ဘောကတော့ ဂီနီအလံ လွှင့်ထားတဲ့ Sahara ပါ၊ သူက ပိတ်ဆို့အရေးယူ ခံထားရတဲ့ သင်္ဘောဖြစ်ပါတယ်” ဟု သူက ဗီဒီယိုထဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါသင်္ဘောသည် ရုရှားနှင့် ဆက်နွှယ်မှု ကြောင့် အမေရိကန်၊ ယူကေ၊ ကနေဒါနှင့် ယူကရိန်းတို့၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်းကို ခံထားရသော သင်္ဘောဖြစ်သည်။
“ကမ္ဘာ့ရေးရာတွေမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို ကျွန်တော့်အိမ်အပြင်ဘက်ကနေ မြင်တွေ့နေရတာနဲ့ ဆက်စပ်ကြည့်ရတာ တကယ်ကို စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်” ဟု Osman က နိဂုံးချုပ် ပြောကြားခဲ့သည်။
ရယ်မီအော့စ်မန် သည် သူ၏တိုက်ခန်း၏ အမိုးပေါ်မှ စင်ကာပူရေလက်ကြားရှိ အရိပ်ရေနံတင်သင်္ဘောများကို မြင်လိုက်ရသည်။(ပုံ)
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံနှစ်ခုကြားတွင် ဘောင်ခတ်ထားသော စင်ကာပူရေလက်ကြားရှိ ကုန်တင်သင်္ဘောများ။ Annice Lyn/Getty Images (ပုံ)
