၂၀၂၆ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ရက်
၁။ တိုက်ခိုက်ခံရသည့် နေရာများ
အီရန်နိုင်ငံ ဆောက်ပါး(South Pars) ဓာတ်ငွေ့သိုက် ။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုက်ဖြစ်ပြီး အီရန်နှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။ ယင်းနေရာကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြောင်း သတင်းများက ဆိုသည်။
ကာတာနိုင်ငံ ရပ်စ် လက်ဖန်(Ras Laffan) စက်မှုဇုန်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) တင်ပို့ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး အီရန်၏ ဒုံးကျည်ဖြင့် တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
၂။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုများ
စွမ်းအင်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်း။တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၁၀ အထက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး ဥရောပ၏ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းမှာလည်း ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရုတ်တရက် မြင့်တက်သွားသည်။
ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ စုစုပေါင်း၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့် ဖြတ်သန်းရာ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို အီရန်က ပိတ်ဆို့ထားသဖြင့် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင် ထောက်ပံ့မှုကွင်းဆက် (Supply Chain) တစ်ခုလုံး အကြီးအကျယ် ထိခိုက်နေသည်။
ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပြတ်လပ်မှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် အားခများ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် အခြားစက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များ မြင့်တက်လာကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု (Inflation) ကို ပိုမိုဆိုးရွား စေနိုင်ပါသည်။
၃။ နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှုများ
အမေရိကန်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အကယ်၍ အီရန်အနေဖြင့် ကာတာ၏ စွမ်းအင် ကဏ္ဍကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ပါက အီရန်၏ ဓာတ်ငွေ့သိုက်တစ်ခုလုံးကို “အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းပစ်မည်” ဟု ပြင်းထန်စွာ သတိပေးထားသည်။
ကာတာ။ အီရန်သံရုံးမှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများကို နှင်ထုတ်လိုက်ပြီး ယခုတိုက်ခိုက်မှု သည် နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။
အတိုချုပ်အားဖြင့်၊ ဤစွမ်းအင်စစ်ပွဲသည် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခအဆင့်မှ ကျော်လွန်၍ တစ်ကမ္ဘာလုံး၏ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါသည်။
ကာတာနိုင်ငံ၊ ဒိုဟာမြို့တောင်ဘက်ရှိ မီဆာအိဒ် စက်မှုမြို့တော်ရှိ ကာတာစွမ်းအင်စက်ရုံတစ်ခု။ Getty Images(ပုံ)
