၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀
ထရန့်၏ စီမံကိန်း (The Trump Plan)
သမ္မတ ထရန့်သည် ဂရင်းလန်းကို ဝယ်ယူရေးမှာ အမေရိကန်၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် အာတိတ်ဒေသတွင် ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တားဆီးရန် “မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့်ကိစ္စ” အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
သွင်းကုန်ခွန်ဖြင့် ဖိအားပေးခြင်း။ ဂရင်းလန်းကို ရောင်းချရန် ငြင်းဆန်နေသည့် ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေ၊ ဆွီဒင်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ယူကေ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဖင်လန် နိုင်ငံတို့မှ တင်သွင်းသော ကုန်စည်များအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း သွင်းကုန်ခွန် ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စ၍ စည်းကြပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
အခွန်တိုးမြှင့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း။ အကယ်၍ သဘောတူညီချက်မရရှိပါက အဆိုပါအခွန်ကို ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ တိုးမြှင့်မည်ဟု ဆိုသည်။
အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ခြင်း။ ဂရင်းလန်းဝယ်ယူရေးအတွက်ဂျက်ဖ် လန်ဒရီ(Jeff Landry) ကို အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်စေလျက် ရှိသည်။
ဥရောပနှင့် ဒိန်းမတ်၏ တုံ့ပြန်မှု (EU & Danish Response)
ဥရောပနိုင်ငံများက ထရန့်၏ လုပ်ရပ်ကို “ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်ခြင်း” (Blackmail) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်ထားသည်။
“ရောင်းရန်မဟုတ်”။ ဒိန်းမတ်ဝန်ကြီးချုပ် မက်တီ ဖရက်ဒရစ်ဆင် (Mette Frederiksen) နှင့် ဂရင်းလန်းဝန်ကြီးချုပ်ဂျင်းဖရက်ုရစ် နီးလ်ဆင်( Jens-Frederik Nielsen) တို့က ဂရင်းလန်း သည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေဖြစ်ပြီး “ဘယ်တော့မှ ရောင်းရန်မဟုတ်ကြောင်း” ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်ထားသည်။
စစ်ရေးအရ ပြသခြင်း။ ဥရောပနိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံ (ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ယူကေ အပါအဝင်) သည် ဂရင်းလန်းသို့ စစ်တပ်များ စေလွှတ်ကာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပြသခဲ့သည်။
စီးပွားရေးအရ လက်စားချေရန် ပြင်ဆင်ခြင်း။ EU သည် အမေရိကန်၏ လုပ်ရပ်ကို တုံ့ပြန်ရန် ယူရို ၉၃ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ လက်စားချေမှု အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲနေသည်။ ၎င်းတွင် အမေရိကန်မှ တင်သွင်းသော သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (LNG)၊ လေယာဉ်နှင့် စက်ပစ္စည်းများ အပေါ် အခွန်တိုးမြှင့်ခြင်းများ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
သဘောတူညီချက်များ ရပ်ဆိုင်းခြင်း။ ဥရောပပါလီမန်သည် အမေရိကန်နှင့် ချုပ်ဆို ထားသော ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များကို အတည်ပြုရန် ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်သည်။
လက်ရှိအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် နှစ်ဖက်စလုံးက တင်းမာနေဆဲဖြစ်သော်လည်း ပဋိပက္ခများ လျော့ပါးစေရန် အလုပ်အဖွဲ့ (Working Group) တစ်ခုဖွဲ့စည်းကာ ဆွေးနွေးမှုများ စတင်နေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဒိန်းမတ်နှင့် ဂရင်းလန်းတို့က အချုပ်အခြာအာဏာကို စွန့်လွှတ်မည် မဟုတ်ကြောင်း ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်နေဆဲဖြစ်သည်။
ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဒါးဗို့စ် (Davos) မြို့တွင် ကျင်းပနေသည့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum 2026) သည် ဂရင်းလန်းကျွန်း ပဋိပက္ခကြောင့် အလွန်တင်းမာသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။
ဥရောပခေါင်းဆောင်များ၏ မှတ်ချက်များနှင့် ဒါးဗို့စ်အစည်းအဝေး အခြေအနေများကို အောက်ပါအတိုင်း အနှစ်ချုပ် တင်ပြအပ်ပါသည်။
၁။ ဥရောပခေါင်းဆောင်များ၏ ပြင်းထန်သော မှတ်ချက်များ
ဥရောပခေါင်းဆောင်များသည် ထရန့်၏ ဂရင်းလန်းကို ဝယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုနှင့် အခွန်တိုးမြှင့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုကို တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆန့်ကျင်လျက်ရှိကြသည်။
ယူကေဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ(Keir Starmer) က “မဟာမိတ်တွေအပေါ် အခွန်တိုးပြီး ဖိအားပေးတာဟာ လုံးဝမှားယွင်းပါတယ်။ ဒါဟာ ဘယ်သူ့အတွက်မှ အကျိုးမရှိတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲကို ဖြစ်စေ လိမ့်မယ်” ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်(Emmanuel Macron) က ထရန့်၏ လုပ်ရပ်ကို ရုရှားသမ္မတ ပူတင်၏ ယူကရိန်းအပေါ် ကျူးကျော်မှုနှင့် ခိုင်းနှိုင်းကာ “ဘယ်လို ခြိမ်းခြောက်မှုမျိုးကမှ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ပြောင်းလဲနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး” ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
EU ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အာဇူလာဗွန်ဒါလီယွန်(Ursula von der Leyen)က ဂရင်းလန်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာအတွက် ဒိန်းမတ်နှင့်အတူ အပြည့်အဝ ရပ်တည်ကြောင်းနှင့် အမေရိကန်၏ အခွန်များကြောင့် “အန္တရာယ်ရှိသော အကျိုးဆက်များ” ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
အီတလီဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂှိယာ မယ်လိုနီ(Giorgia Meloni)က ထရန့်နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိသော်လည်း ဤအခွန်တိုးမြှင့်မှု ခြိမ်းခြောက်မှုသည် “အမှားတစ်ခု” ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။
၂။ ဒါးဗို့စ် အစည်းအဝေး (Davos 2026)
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက်မှ ၂၃ ရက်အထိ ကျင်းပနေသည့် ဤအစည်းအဝေးတွင် ဂရင်းလန်းအရေးသည် အဓိက အစီအစဉ်ဖြစ်လာသည်။
ထရန့်၏ မိန့်ခွန်း။ သမ္မတ ထရန့်သည် ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) တွင် ဒါးဗို့စ်၌ မိန့်ခွန်း ပြောကြားရန် ရှိနေသည်။ ၎င်းသည် ဂရင်းလန်းကို ဝယ်ယူရေး အစီအစဉ်ကို ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များရှေ့တွင် ဆက်လက်တွန်းအားပေးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့။ ထရန့်သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကိုရိုဘီယို နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့ဘင့်ဆင့် (Scott Bessent) အပါအဝင် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
သံတမန်ရေးအရ တားဆီးမှု။ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးက ဥရောပနိုင်ငံများကို လက်စားမချေရန် ဖျောင်းဖျနေသော်လည်း၊ ဥရောပနိုင်ငံများကမူ ၎င်းတို့၏ “စီးပွားရေး လက်နက် (Bazooka)” ဖြစ်သော အကြပ်ကိုင်မှုကိုဆန့်ကျင်သောကရိယာ(Anti-Coercion Instrument) ကို အသုံးပြုကာ အမေရိကန် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများကို တန်ပြန်အရေးယူ ရန် ပြင်ဆင်နေကြသည်။
၃။ လက်ရှိအခြေအနေ
ဒါးဗို့စ်တွင် ရောက်ရှိနေသည့် ခေါင်းဆောင်များသည် ထရန့်၏ မိန့်ခွန်းကို စောင့်ကြည့် နေကြပြီး၊ အကယ်၍ ထရန့်က အလျှော့မပေးပါက ဥရောပဘက်မှလည်း ပြင်းထန်သော စီးပွားရေး တုံ့ပြန်မှုများကို စတင်တော့မည်ဖြစ်သည်။ ဥရောပပါလီမန်သည်လည်း အမေရိကန်နှင့် ချုပ်ဆိုထားသော ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များကို ရပ်ဆိုင်းရန် ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။
