CNN – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်
သင်္ဘောများ သိမ်းဆည်းခံရမှု။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) အတွင်း သင်္ဘောနှစ်စင်းကို သိမ်းဆည်းပြီး အီရန်ပိုင်နက်ရေပြင်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိုက်ကြောင်း အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) က ပြောကြားခဲ့သည်။ တတိယမြောက် သင်္ဘောတစ်စင်းမှာလည်း IRGC ၏ ပစ်မှတ်ထားခြင်းခံခဲ့ရပြီး ယခုအခါ “အီရန်ကမ်းလွန်တွင် သွားလာ၍မရတော့ဘဲ ရပ်တန့်နေကြောင်း” အီရန်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း ကွန်တိန်နာတင်သင်္ဘော အနည်းဆုံးနှစ်စင်း သေနတ်ဖြင့် အပစ်ခံခဲ့ရကြောင်း ရေကြောင်းအေဂျင်စီတစ်ခုက ပြောကြားပြီးနောက် ယခုဖြစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သက်တမ်းတိုးခြင်း။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က အီရန်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သက်တမ်းတိုးလိုက်ပြီးနောက် ယခုဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန်အတွက် တီဟီရန်အစိုးရထံသို့ စုပေါင်းအဆိုပြုချက်တစ်ခု တင်ပြရန် အချိန်အကန့်အသတ်တစ်ခု အမေရိကန်အစိုးရက ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ပိတ်ဆို့မှုကို အလေးထားခြင်း။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့ထားမှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ထရန့်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုကို အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက “စစ်ကြေညာသည့် လုပ်ရပ်” ဟု ယခင်က ပြောဆိုထားဖူးသည်။ ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းပေးလိုက်ပါက ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် အခွင့်အလမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း သမ္မတက ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) ၏ သိမ်းဆည်းခြင်းခံရသည်ဟု ဆိုသော သင်္ဘောနှစ်စင်းမှာ လက်ရှိတွင် အီရန်ကမ်းလွန်၌ ရပ်တန့်နေကြောင်း သင်္ဘောခြေရာခံအချက်အလက်များအရ သိရသည်။
အီရန်၏ တစ်ပိုင်းတစ်စအစိုးရပိုင် Tasnim သတင်းဌာနက ထိုသင်္ဘောနှစ်စင်းမှာ MSC Francesca နှင့် Epaminodas တို့ဖြစ်ကြောင်း အမည်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသင်္ဘောများသည် “တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ခုတ်မောင်းခြင်း၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အကြိမ်ကြိမ် ချိုးဖောက်ခြင်းနှင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးစနစ်များကို လိမ်လည်အသုံးပြုခြင်း” တို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု IRGC က စွပ်စွဲထားသည်။ MSC သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကွန်တိန်နာ သင်္ဘောလိုင်းဖြစ်သည့် Mediterranean Shipping Company ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
အီရန်၏ စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ CNN က MSC ထံသို့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။
ရေကြောင်းသတင်းအချက်အလက်ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည့် MarineTraffic မှ အချက်အလက် များအရ ထိုသင်္ဘောနှစ်စင်းလုံးမှာ အရေးပါသော ရေလမ်းကြောင်း၏ တစ်နေရာတည်းတွင် ရှိနေကြောင်း ပြသနေသည်။ လိုက်ဘေးရီးယားအလံတင် ကွန်တိန်နာသင်္ဘော Epaminodas သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဦးတည်ခုတ်မောင်းနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပနားမားအလံတင် ကွန်တိန်နာ သင်္ဘော MSC Francesca မှာမူ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ဦးတည်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ထို့အပြင် Euphoria အမည်ရှိ တတိယမြောက် သင်္ဘောတစ်စင်းမှာလည်း IRGC ၏ ပစ်မှတ် ထားခြင်း ခံခဲ့ရပြီး “ယခုအခါ အီရန်ကမ်းလွန်တွင် ရပ်တန့်နေကြောင်း” အီရန်မီဒီယာ များက ဆိုသည်။ သို့သော် ခြေရာခံအချက်အလက်များအရ Euphoria သည် ယူအေအီး (UAE) ကမ်းခြေသို့ ဦးတည်ရွေ့လျားနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
သင်္ဘောသွားလာရေး အချက်အလက်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ အချက်ပြမှုပြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေရာခံစနစ်များကို လှည့်ဖြားရန် အချက်ပြအတုများ လွှင့်ထုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ လွဲမှားနိုင်သည့်အတွက် CNN အနေဖြင့် သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပေ။
သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် အီရန်တို့အနေဖြင့် သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည် စတင်နိုင်ရန် စုပေါင်းအဆိုပြုချက်တစ်ခု တင်ပြနိုင်ရေးအတွက် အချိန်အကန့်အသတ်တစ်ခု ပေးရန် စီစဉ်နေကြောင်း ပြည်တွင်းဆွေးနွေးမှုများနှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်နှစ်ခုက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရန့်၏ သတင်းစကားမှာ အီရန်တို့ထံသို့ ရောက်ရှိသွားခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုမူ ချက်ချင်း ရှင်းရှင်း လင်းလင်း မသိရသေးပေ။
အစိုးရအနေဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အကန့်အသတ်မရှိ သက်တမ်းတိုးရန် မလိုလား သလို၊ အီရန်တို့ကို ဆွေးနွေးပွဲများ ကြန့်ကြာအောင် လုပ်ဆောင်ရန် အချိန်မပေးလိုကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။
သမ္မတသည် ကနဦး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်၍ သက်တမ်းတိုးရန် တွန့်ဆုတ်နေခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သူသည် သဘောတူ ညီချက် တစ်ခုကို အမြန်ဆုံး အပြီးသတ်လိုပြီး၊ နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်၏ ဖိအားက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သက်တမ်းမကုန်ဆုံးမီ အီရန်တို့ကို ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းသို့ ရောက်လာစေလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အီရန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိနေပြီး အီရန်တို့သည် သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ရန် ဆွေးနွေးသူများကို အခွင့်အာဏာ ပေးနိုင်မည့် ဘုံသဘောတူညီချက် မရရှိသေးကြောင်း ထရန့်၏ ထိပ်တန်းအကြံပေးများက ယူဆနေကြသည်။
အီရန်တို့အား “စုပေါင်းအဆိုပြုချက်” တင်ပြရန် အချိန်ပိုပေးရန် ထရန့်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ စစ်ပွဲကို သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းလိုသည့် အစိုးရ၏ ဆန္ဒနှင့် တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုများ (kinetic strikes) ပြန်လည်စတင်ရန် ဝန်လေးနေမှုကို ထင်ဟပ်နေကြောင်း သတင်းရင်းမြစ် များက ဆိုသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သမ္မတက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ထားခြင်း သည် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အီရန်တို့အပေါ် ဖိအားတစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရှိ နေမည်ဟု ယုံကြည်နေသည်။ သို့သော် ပိတ်ဆို့မှု ကြာရှည်လေလေ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ပိုမိုထိခိုက်လေလေ ဖြစ်မည်ကိုလည်း ထရန့်၏ အဖွဲ့က သိရှိထားကြောင်း သိရသည်။
