၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ရက်
မင်နီယာပိုလစ် (Minneapolis) မြို့မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဖက်ဒရယ်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အရာရှိ များက ဝိုင်းပစ်ခတ်သည့်အတွက် သေဆုံးခဲ့ရသော အဲလက်စ် ပရက်တီ(Alex Pretti) နှင့် ပတ်သက်သည့်ကြေကွဲဘွယ် အကြောင်းအရာများကို အောက်တွင် ဖော်ပြပေးလိုက်သည်။
ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း
အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင် သူနာပြုတစ်ဦးဖြစ်သူ အဲလက်စ် ဂျက်ဖရီ ပရက်တီ (Alex Jeffrey Pretti) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့က မင်နီယာပိုလစ်မြို့တွင် ဖက်ဒရယ်အေးဂျင့်များ၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုများကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြနေစဉ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် အေးဂျင့် တစ်ဦးက အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို တွန်းလှဲလိုက်သည်ကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းရာမှ အေးဂျင့်များနှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများအရ အဲလက်စ် ပရက်တီ ကို အေးဂျင့်များက မြေပြင်ပေါ်သို့ ဖိနှိပ်ချုပ် ကိုင်ထားစဉ် အတွင်း သေနတ်ဖြင့် အနီးကပ်အချက်ပေါင်းများစွာ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် ထိုဒေသတွင် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖက်ဒရယ်အေးဂျင့်များ ကြောင့် ဒုတိယမြောက် လူသေဆုံးမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
သက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ တုံ့ပြန်မှုများ
၁။ Trump အစိုးရ (Trump Administration)
ခုခံကာကွယ်ခြင်း။ အိမ်ဖြူတော်နှင့် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာန (DHS) က အေးဂျင့်များ ၏ လုပ်ရပ်ကို “ မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ပစ်ခတ်ခြင်း” (Defensive shots) ဖြစ်သည်ဟု ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်။ အဲလက်စ် ပရက်တီ တွင် သေနတ်တစ်လက်နှင့် ကျည်အိမ်နှစ်ခု ပါရှိပြီး အေးဂျင့်များကို ရန်ပြုရန် ကြိုးပမ်းသည်ဟု ဆိုကာ ၎င်းကို “ သံသယရှိသူ” (Suspect) သို့မဟုတ် “ ပြည်တွင်း အကြမ်းဖက်သမား” အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
သမ္မတ၏ တုံ့ပြန်မှု။သမ္မတက ဤဖြစ်စဉ်အတွက် ဒီမိုကရက်တစ်များကို အပြစ်တင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် မြို့တော်ဝန်တို့၏ ပြောဆိုချက်များသည် “ ပုန်ကန်မှုကို လှုံ့ဆော်နေခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
၂။ မင်နီဆိုတာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တင်မ်ဝေ့ါဇ်(Governor Tim Walz)၏တုံ့ပြန်မှု။
ရှုတ်ချခြင်း။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တင်မ်ဝေ့ါဇ် က ဤပစ်ခတ်မှုကို “ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် ကောင်းသည်” ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များကို “ လိမ်လည်မှု” ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
တောင်းဆိုချက်။ ဖက်ဒရယ်အေးဂျင့်များကို ပြည်နယ်အတွင်းမှ ချက်ချင်း ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းရန် အိမ်ဖြူတော်ကို တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ဤစစ်ဆင်ရေးကို “ ဖက်ဒရယ် ကျူးကျော်မှု” (Federal occupation) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
၃။ မင်နီအာ့ပလစ် မြို့တော်ဝန် ဂျက်ကော့ဘ် ဖရေး (Mayor Jacob Frey)
လုံခြုံရေး အခြေအနေ။ မြို့တော်ဝန် ဂျက်ကော့ဘ် ဖရေး သည် ဖြစ်စဉ်အပြီးတွင် ဖြစ်ပေါ် လာသော ဆန္ဒပြမှုများနှင့် မငြိမ်မသက်မှုများကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ပြည်နယ်အစောင့်တပ် (National Guard) ကို ခေါ်ယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ဝေဖန်ခံရမှု။ မြို့တော်ဝန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတို့သည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ဝေဖန်မှုကို ပြင်းထန်စွာ ခံခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့၏ ပြောဆိုချက်များကြောင့် မြို့အတွင်း မငြိမ်မသက်မှုများ ပိုမိုဖြစ်ပွားစေသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
အဲလက်စ် ပရက်တီ (Alex Pretti) က ဘယ်လိုလူမျိုးလဲ?
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း။ သူဟာ အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင် (ICU) သူနာပြု တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ လူနာတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်သူဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက သူ့ကို “ ကြင်နာတတ်ပြီး သူတစ်ပါးကို ကူညီတတ်သူ” အဖြစ် ဖော်ပြကြပါတယ်။
ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး။ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ အဆိုအရ အဲလက်စ် ပရက်တီ ဟာ တရားမျှတမှုကို မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီး အားနည်းသူတွေဘက်က အမြဲရပ်တည်ပေးလေ့ရှိသူလို့ သိရပါတယ်။ သူဟာ အားလပ်ချိန်တွေမှာ လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပရဟိတလုပ်ငန်းတွေမှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။
နောက်ခံသမိုင်း။ သူဟာ တရားဝင် သေနတ်ကိုင်ဆောင်ခွင့်လိုင်စင် (Permit to Carry) ရှိသူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ သူဟာ အကြမ်းဖက်မှု ကျူးလွန်ဖူးတဲ့ ရာဇဝတ်မှုမှတ်တမ်း (Criminal Record) လုံးဝမရှိတဲ့ သာမန်နိုင်ငံသား တစ်ယောက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရပ်တည်ချက်။ အခင်းဖြစ်ပွားချိန်မှာ သူဟာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲမှာ ပါဝင်နေတာဖြစ်ပြီး၊ အေးဂျင့်တစ်ဦးက အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို အကြမ်းဖက်တွန်းလှဲတာကို ဝင်ရောက်တားဆီးရင်းနဲ့ အခုလို ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အတိုချုပ်ပြောရရင် သူဟာ လူ့အသက်ကို ကယ်တင်ရတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ပညာတတ် သူနာပြုတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ လူမှုရေးတရားမျှတမှုအတွက် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ပစ်ခတ်ခံရမှု အခြေအနေ
မျက်မြင်သက်သေတွေရဲ့ အဆိုအရ အဲလက်စ် ပရက်တီ ဟာ (၁၀) ချက်ခန့် ပစ်ခတ် ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးရဲ့ စစ်ဆေးချက်အရ သူ့ရဲ့ ကျောပြင်မှာ ကျည်ဆန်ဒဏ်ရာ (၃) ချက်၊ ရင်ဘတ် ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်းမှာ (၁) ချက်နဲ့ လည်ပင်းမှာလည်း ဒဏ်ရာတစ်ချက် တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မျက်မြင်သက်သေများ၏ ပြောကြားချက်
အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာနဲ့ ၅ ပေခန့်သာ ဝေးတဲ့နေရာမှာ ရှိနေခဲ့ပြီး ဗီဒီယိုရိုက်ကူးနေခဲ့တဲ့ မျက်မြင်သက်သေ (ကလေးဖျော်ဖြေရေးသမားတစ်ဦး) က တရားရုံးမှာ ကျမ်းကျိန် ထွက်ဆိုချက် ပေးခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းရဲ့ ပြောကြားချက်အရ –
ကူညီနေခြင်းသာဖြစ်။ အဲလက်စ် ပရက်တီ ဟာ အေးဂျင့်တွေ တွန်းလှဲလိုက်လို့ မြေပြင်ပေါ်လဲကျသွားတဲ့ အမျိုးသမီးကို ကူညီဖို့ ကြိုးစားနေတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်နက်မပါရှိ။ အေးဂျင့်တွေက အဲလက်စ် ပရက်တီ မှာ သေနတ်ပါဝင်တယ်လို့ စွပ်စွဲထားပေမဲ့၊ မျက်မြင်သက်သေကတော့ အဲလက်စ် ပရက်တီ ရဲ့ လက်ထဲမှာ သေနတ်မဟုတ်ဘဲ ဖုန်း (သို့မဟုတ်) ကင်မရာ သာ ရှိနေတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ခုခံမှုမရှိ။ အဲလက်စ် ပရက်တီ ဟာ လက်ကို ခေါင်းပေါ်မြှောက်ထားခဲ့သော်လည်း အေးဂျင့်တွေက သူ့မျက်နှာကို ငရုတ်ကောင်းရေနဲ့ ဖျန်းပြီး မြေပြင်ပေါ် ဆွဲလှဲကာ ဝိုင်းဝန်းပစ်ခတ်ခဲ့ကြတာဖြစ်တယ်လို့ ထွက်ဆိုထားပါတယ်။
သူကူညီခဲ့သည့် အမျိုးသမီး၏ အခြေအနေ
အဲလက်စ် ပရက်တီ ကာကွယ်ပေးခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးဟာလည်း အေးဂျင့်တွေရဲ့ ငရုတ်ကောင်း ရည်နဲ့ အဖျန်းခံခဲ့ရပါတယ်။ မျက်မြင်သက်သေတွေရဲ့ အဆိုအရ အဲလက်စ် ပရက်တီ ဟာ အဲဒီအမျိုးသမီးကို မြေပြင်ကနေ ထူပေးဖို့ ကြိုးစားနေစဉ်မှာပဲ အေးဂျင့်တွေရဲ့ တွန်းလှဲပြီးအနီးကပ် ဖမ်းဆီးပစ်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
အနီးနားမှာ နေထိုင်တဲ့ ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်တစ်ဦးကလည်း အဲလက်စ် ပရက်တီ ပစ်ခတ်ခံရပြီးနောက် ချက်ချင်းဆင်းလာပြီး လူနာကို စစ်ဆေးခွင့်တောင်းခဲ့ပေမဲ့ အေးဂျင့်တွေက ကနဦးမှာ တားဆီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ စစ်ဆေးခွင့်ရချိန်မှာတော့ အဲလက်စ် ပရက်တီ မှာ သွေးခုန်နှုန်း မရှိတော့ဘူးလို့ အဆိုပါဆရာဝန်က ထွက်ဆိုထားပါတယ်။
မှတ်ချက်။ အစိုးရဘက်က အဲလက်စ် ပရက်တီ ကို “ အကြမ်းဖက်သမား” အဖြစ် စွပ်စွဲထားသော်လည်း၊ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများနှင့် မျက်မြင်သက်သေအားလုံးက အဲလက်စ် ပရက်တီ သည် မည်သူ့ကိုမျှ ရန်ပြုခြင်းမရှိဘဲ ကူညီရန် ကြိုးပမ်းနေသူသာဖြစ်ကြောင်း တညီတညွတ်တည်း ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့၏ အဆိုအရ အဲလက်စ် ပရက်တီ သည် တရားဝင် သေနတ် ကိုင်ဆောင်ခွင့် လိုင်စင်ရှိသူဖြစ်ပြီး ကြီးလေးသော ရာဇဝတ်မှုမှတ်တမ်း မရှိကြောင်း သိရသည်။
အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်ICU သူနာပြုတစ်ဦးဖြစ်သူ အဲလက်စ် ဂျက်ဖရီ ပရက်တီ (Alex Jeffrey Pretti) (ပုံ)
မင်နီယာပိုလစ်မြို့တွင် ဖက်ဒရယ်အေးဂျင့်များက အဲလက်စ် ဂျက်ဖရီ ပရက်တီကိုအနီးကပ်ဝိုင်းပစ်ခတ်နေစဥ် (ပုံ)
