CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၆ရက်
ကျန်ရှိနေသေးသော ဓားစာခံ ၄၈ ဦးကို ၇၂ နာရီအတွင်း လွှတ်ပေးရန်နှင့် ဂါဇာတွင် အာဏာ စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီချက်တို့မှာ ထရန့်၏ အဆိုပြုချက်မှ အဓိက တောင်းဆို ချက် နှစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ်က ဤအချက်နှစ်ချက်ကို သဘောတူညီခြင်းသည် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး အဆိုပြုချက်အတွက် ရှေ့သို့ ဆက်လက်သွားနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖော်ဆောင် ပေးခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် အပြီးသတ် ချုပ်ဆိုနိုင်ရန်မှာ အလှမ်းဝေးနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။
ဟားမတ်စ်၏ တုံ့ပြန်မှုတွင် ထရန့်၏ အဆိုပြုချက်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည့် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး သို့မဟုတ် လက်နက်များ စွန့်လွှတ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ လုံးဝ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ဟားမတ်စ်သည် ဤအချက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ငြင်းပယ်ခဲ့ ဖူးသည်။ ထို့အပြင် ဟားမတ်စ်၏ တုံ့ပြန်မှုတွင် ဂါဇာအုပ်ချုပ်ရေးကို ကြီးကြပ်ရန်အတွက် ထရန့်က “ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့” (Board of Peace) ဟု အမည်ပေးထားသော နိုင်ငံတကာ ကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်းကိုလည်း အရေးယူ ဖော်ပြခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
ယင်းအစား၊ ဟားမတ်စ်က အမေရိကန် အဆိုပြုချက်တွင် ဖော်ပြထားသော ကျန်ရှိသည့် ကိစ္စရပ်များဖြစ်သည့် “ ဂါဇာကမ်းမြှောင်၏ အနာဂတ်နှင့် ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတို့၏ မွေးရာပါ အခွင့်အရေးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့်” အကြောင်းအရာများကို နောင်တွင် ဆွေးနွေးမည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြောဆိုထားသည်။
ဟားမတ်စ်သည် “ ပြည့်စုံသော အမျိုးသား ပါလက်စတိုင်းမူဘောင်” အတွင်းသို့ ၎င်းတို့အနေဖြင့် “ ပါဝင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး တာဝန်အပြည့်အဝဖြင့် ပံ့ပိုးကူညီသွားမည်” ဟုလည်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဤပြောဆိုချက်သည် ထရန့်၏ အဆိုပြုချက်တွင် တောင်းဆိုထားသည့် ဟားမတ်စ်နှင့် အခြား စစ်သွေးကြွ အဖွဲ့အစည်းများသည် ထိခိုက်ပျက်စီးနေသော ဒေသကို “ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ” အုပ်ချုပ်ရာတွင် မည်သည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခွင့်မရှိဟူသည့် တောင်းဆိုချက်ကို ဆန့်ကျင်နေသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ဂါဇာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးပွဲသို့ မည်သူများ တက်ရောက်မည်နည်း။
အီဂျစ် အရာရှိတစ်ဦးနှင့် အစ္စရေး သတင်းရင်းမြစ် သုံးခု၏ အဆိုအရ အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့အကြား သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးပွဲများသည် ယနေ့တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ရှမ်အယ်လ်ရှိုက်ခ် (Sharm el-Sheikh) မြို့၌ စတင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်ဆွေးနွေးပွဲများ (proximity talks) ဟုလည်း လူသိများသော ဤဆွေးနွေးပွဲ များသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်၏ အချက် ၂၀ ပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အဆိုပြုချက်အပေါ် အခြေခံ၍ သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ရန် အရေးကြီးသော ခြေလှမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဆိုင်းနိုင်း ကျွန်းဆွယ် တောင်ဘက်စွန်းရှိ ရှမ်အယ်လ်ရှိုက်ခ်မြို့သည် နှစ်များစွာကြာအောင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများစွာကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည့် မြို့ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့မှ ဆွေးနွေးသူများ ပါဝင်မည်-
- ဟားမတ်စ်: ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဟားမတ်စ်၏ အဓိက ဆွေးနွေးသူဖြစ်သော ခါလီလ် အလ်-ဟာယျာ (Khalil Al-Hayya) က ဦးဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအား အစ္စရေးက ဒိုဟာတွင် လုပ်ကြံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး တစ်လနီးပါးအကြာတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဗီဒီယိုတွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
- အစ္စရေး: ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ယနေ့ အီဂျစ်သို့ ထွက်ခွာမည်ဖြစ်သော်လည်း မဟာဗျူဟာရေးရာဝန်ကြီး ရွန် ဒါမာ (Ron Dermer) က အဝေးမှ ဦးဆောင်မည် ဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အစ္စရေး၏ ဓားစာခံများနှင့် ပျောက်ဆုံးသူများ ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂါလ် ဟာ့ရှ် (Gal Hirsch)၊ စစ်တပ်၏ ဓားစာခံယူနစ် အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နစ်ဇန် အလွန် (Maj. Gen. Nitzan Alon) နှင့် ရှင်ဘက် (Shin Bet) လုံခြုံရေး အေဂျင်စီမှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးတို့ ပါဝင်သည်။
- အမေရိကန်: အမေရိကန် အရာရှိနှစ်ဦး၏ အဆိုအရ သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်သည် ၎င်း၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်တ်ကော့ဖ် (Steve Witkoff) နှင့် သမက်ဖြစ်သူ ဂျာရက် ကူရှ်နာ (Jared Kushner) တို့ကို ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် အီဂျစ်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမည့်အီဂျစ်ရှိ ရှမ် အယ် မာယာ ပင်လယ်အော် (Sharm el-Maya Bay) (ပုံ)
အစ္စရေး မဟာဗျူဟာဌာနဝန်ကြီး ရွန်ဒါမာ(Ron Dermer) အလယ်လူ (ပုံ)
