ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျော်ကြားဆုံးနှင့် လူပြောအများဆုံး ရေလွှာလျှောစီးပြိုင်ပွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် ရေလွှာလျှောစီး ပြိုင် ပွဲကို ဟာဝိုင်အီတွင် ခုနစ်နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ယခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီး ရေလွှာလျှောစီးသူများသည် The Eddie Aikau Big Wave Invitational ပြိုင်ပွဲ ၏ ၃၉ နှစ်ကြာ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အမျိုးသားများနှင့်အတူ ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။
“အက်ဒီ” ဟု ရိုးရှင်းစွာသိကြတဲ့ ထိုပြိုင်ပွဲကို အိုအာဟူ မြောက်ပိုင်းကမ်းခြေ (Oahu’s North Shore) မှာရှိတဲ့ ဝိုင်မေအာပင်လယ်အော် (Waimea Bay) မှာ ကျင်းပမည့် တစ်ရက်တာ ပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး လှိုင်းကြီးတဲ့ ဆောင်းရာသီမှာ လှိုင်းစီးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆောင်းရာသီ ဒီဇင်ဘာလလယ်မှ မတ်လ လယ်အထိ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကျင်းပသည့် ပြိုင်ပွဲဖြစ်ပါသည်။
ဟာဝိုင်အီ၏ တိုင်းတာချက်များအရ “ကြီးမားသော” ဆိုသည်မှာ ပေ ၂၀ (၆ မီတာ) လှိုင်းအမြင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခုနှစ် မတိုင်မီက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ရှိ နည်းလမ်းအားလုံးဖြင့် တိုင်းတာသည့်အခါ ပေ ၄၀ (၁၂ မီတာ) ခန့်နှင့် ညီမျှသည်၊ ယခုပြိုင်ပွဲသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ကနဦးပြိုင်ပွဲမှ ကိုးကြိမ်တိုင်တိုင် ကျင်းပခဲ့သည့် အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါသည်။ ပွဲစီစဉ်သူ
“ကလွိုက်အိုင်ကာအူ (Clyde Aikau)” က ဟာဝိုင်ယီ တိုင်းတာမှုအရ လှိုင်းအမြင့်သည် ၂၅-၃၀ ပေ (၇.၆-၉ မီတာ) သို့မဟုတ် တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအရ ပေ ၅၀-၆၀ (၁၅-၁၈ မီတာ) အထိ ရောက်ရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြောင်း သောကြာနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဟုတ်ပါတယ်၊ ပြိုင်ပွဲကို တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ကျင်းပသွားမှာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အခြားနေရာများတွင် လှိုင်းကြီးများကိုစီးသည့် လှိုင်းစီးပွဲများရှိသည်- ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ မာဗရစ်စ် (Mavericks)၊ ပေါ်တူဂီရှိ နာဇာရေ (Nazare) နှင့် ဟာဝိုင်ယီ မာဝီ (Hawaii’s Maui) ကျွန်းရှိ ပီအာဟီ (Peahi) တို့တွင်လည်း ကျင်းပကြသည်။ သို့ရာတွင် စာရေးဆရာ စတူဝပ်ကိုလ်မင် (Stuart Coleman) ကတော့ “အက်ဒီ” ပြိုင်ပွဲကို ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ဌာနေဟာဝိုင်ယီလူမျိုး “အက်ဒီအိုက်ကာဦ (Eddie Aikau)” ကို သူ၏ကိုယ်ကျိုးမဖက်မှု၊ သတ္တိနဲ့ အနစ်နာခံမှုတွေအတွက် ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသည်ဟု ဆိုပါသည်။
“ဒီပြိုင်ပွဲကို အထူးခြားဆုံး ဖြစ်စေတာကတော့ သူနေထိုင်ခဲ့တဲ့အချိန်နဲ့နေရာကို တကယ်ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်ရဲ့ အမှတ်ရစရာပါပဲ” ဟု အိုက်ကာဦ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိဖြစ်သော Eddie Will Go ကို ရေးခဲ့သော ကိုးလ်မန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
နာမည်အရှည်ကောက် Edward Ryon Makuahanai Aikau သည် အိုအာဟူ မြောက်ပိုင်းကမ်းခြေတွင် အသက်ကယ်စောင့်အဖြစ် အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် ဟိုနိုလူလူမှ ငှားရမ်းထားသောသူဖြစ်ပြီး လူ့အသက်များကို သူ၏ စွန့် စားကယ်တင်မှုကြောင့် ပထမဆုံး အသက်ကယ်စောင့်အဖြစ် ထင်ရှားလာပြီး သူ၏အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအတွင်း လူပေါင်း (၅၀၀) ကျော်ကို ကယ်တင်ခြင်းအတွက် လေးစားမှု ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် မည်သူမျှ မစီးရဲသော လှိုင်းလုံးကြီးများပေါ် လှိုင်းစီးခြင်းကြောင့်လည်း ကျော်ကြားသည်။
အက်ဒီအိုက်ကာဦသည် ဟိုနိုလူလူမှ တဟီတီ (Tahiti) သို့ ရိုးရာပိုလီနီးရှားရေကြောင်းခရီးကို ကနူးလှေဖြင့် လေ့လာရေး ခရီးထွက်ခွာလာစဉ်အတွင်း အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဆိပ်ကမ်းမှ နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ဟိုကူလေအာ (Hokulea) ဟု လူသိများသော ဧရာမသင်္ဘောနှစ်စင်းပါသော ကနူးလှေကြီးသည် ရေပေါ်သို့ တက်ကာ မုန်တိုင်းထန်သော ရာသီဥတုတွင် မှောက်သွားခဲ့သည်။
အိုက်ကာဦသည် အနီးနားရှိ လင်နိုင် (Lanai) ကျွန်းသို့ မိုင်ပေါင်းများစွာ လှော်တက်နှင့်လှော်ပြီး ကျန်အဖွဲ့သားများအတွက် အကူအညီရယူရန် ၎င်း၏ လှိုင်းစီးဘုတ်ပြား (surfboard) ဖြင့် အကူအညီ ထွက်ရှာခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို မတွေ့ရတော့ပေ။ စီးပွားရေးသုံးလေယာဉ် တစ်စင်းက အမေရိကန် ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့သို့ ကနူးသင်္ဘောကို တွေ့ရှိသည့် သတင်းကို သတိပေးခဲ့ပြီးနောက် နာရီအနည်းငယ် အကြာတွင် ကျန်သင်္ဘောသားများကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလ်မင်က “အက်ဒီ” သည် လှိုင်းကြီးစီးခြင်း၏ အကောင်းဆုံး နေရာတခုဖြစ်ပြီး ဟာဝိုင်ယီ ယဉ်ကျေးမှု၏ အကောင်းဆုံး အကြောင်း အရာတခုလည်းဖြစ်သည်။
“ကျင်းပတဲ့ကာလကို စတင်ကျင်းပဖို့ စုဝေးကြတဲ့ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားမှာ အမြဲတမ်း ပြောလေ့ရှိတာက ‘ဒါဟာ ပြိုင်ပွဲတစ်ခုတင် မဟုတ်ပါဘူး။ ငါတို့က အချင်းချင်း လှိုင်းစီးပြီး ပြိုင်နေကြတာ မဟုတ်ဘူး။ ငါတို့ အားလုံးက “အက်ဒီ” ရဲ့ စိတ် ဓာတ်နဲ့ လှိုင်းစီးနေတာဖြစ်တယ်” ဟု ကိုးလ်မန်းက ပြောသည်။ ယခုနှစ်တွင် ပွဲစီစဉ်သူများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ပြိုင်ဖက် ၄၀ နှင့် အလှည့်ကျ ၁၈ ဦးကို ဖိတ်ကြားထားပြီး ကမ္ဘာ့လှိုင်းစီးပြိုင်ပွဲတွင် စံချိန် ၁၁ ကြိမ်ရရှိခဲ့သည့် ကယ်လီစလေတာ (Kelly Slater) အပါအဝင်၊ မြောက်ဖက်ကမ်းခြေတွင် ကျော်ကြားသော ဂျွန်ဂျွန်ဖလောရန့်စ်သည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဆွတ်ခူးထားသူဖြစ်ပြီးသူကိုလည်း ပါဝင်ရန် တောင်းဆိုထားသည်။
ကဝိုင်အီမှ အမျိုးသမီး လှိုင်းလုံးကြီးစီးသူ ရေလှိုင်းချန်ပီယံ ကီယာလာကင်နယ်လီ (Keala Kennelly) သည်လည်း အမျိုး သမီး ဖိတ်ကြားသူများထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။ ဟိုနိုလူလူ၏နာမည်ကျော် ကြေညာသူ မင်ဒီပဲနီဘက်ကာ (Mindy Penny-backer)သည် အမျိုးသမီးများ လှိုင်းကြီးစီးသည်ကို အားပေးသည့် “Surfing Sisterhood Hawaii:Wahine Recla-iming the Waves” မကြာမီထွက်လာမည့် စာအုပ်ကို ရေးသားသူဖြစ်သည်။
သူက လှိုင်းကြီးများကို တက်စီးခြင်းသည် အမျိုးသမီးများအတွက် အန္တရာယ်များလွန်းပြီး ထိုနေရာတွင် လှိုင်းစီးခြင်း မပြုနိုင်ဟု ယူဆထားသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ပြိုင်ပွဲတွင်ပါဝင်ရန် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရပြီး တစ်ချိန်တည်းတွင် ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ နေရာများတွင် လှိုင်းကြီးများကို ကိုင်တွယ် စီးနင်းနိုင်ကြောင်း ပြသနိုင်ရမည်ဟု ပြောသည်။
“လှိုင်းစီးနေသည့် အမျိုးသမီးများသာမက အမျိုးသမီးများနှင့် အမျိုးသားများသည် အပြန်အလှန် လေးစားမှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှုဖြင့် တူညီသောဖြစ်ရပ်ကို အတူတကွမျှဝေကြသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းအတွက် ကျွန်ုပ်သည် အမှန်တကယ်ပင် ပီတိဖြစ်မိပါသည်” ဟု ပင်တီဘက်ကာ မှ ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲသည် မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းကိုဖြတ်၍ ကွေ့ ကောက်နေသော နှစ်လမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမကြီးနှင့် ကမ်းရိုးတန်း ကမ်းခြေတလျှောက် အစက်အပြောက်ရှိသော မြို့ငယ်လေးများ တွင်ရှိသည့် ပရိသတ်ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဆွဲဆောင်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
North Shore Neighborhood ဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ ကက်တလင်း ဖဟီနူအီ (Kathleen Pahinui) က ဤပြိုင်ပွဲသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဈေးဆိုင်များအတွက် ကောင်းမွန်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လမ်းများပိတ်ဆို့ နေသောကြောင့် ကားကြုံနှင့် ဘတ်စ်ကားစီးရန် ဧည့်သည်များကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ “ပါဝင်သူအားလုံးကို ကံကောင်းပါစေလို့ ဆုတောင်းပါတယ်” လို့ သူမက ဆိုပါသည်။
Source: အေပီ
