၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၀) ရက်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် အကူအညီများ လက်လှမ်းမမီခြင်းသည် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ကုလသမဂ္ဂ အမှီအခိုကင်းသော ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ ၁၆ နှစ်ကြာ ဝိုင်းရံထားမှုနှင့် ဂါဇာတွင်နေထိုင်သော ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများ နှစ်ရှည်လများ အလုပ်အကိုင်များ တင်းကျပ်လာမှုအပေါ် ပြင်းထန်သော လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုနှင့် ဥပဒေဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၂.၂ သန်းကို မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အစားအစာ၊ လောင်စာဆီ၊ ရေ၊ လျှပ်စစ်နှင့် ဆေးဝါးများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံးက ကြာသပတေးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
“ဖြစ်နိုင်ချေ မရှိသော ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းရေး အမိန့်များနှင့် အတင်းအကြပ် လူဦးရေ လွှဲပြောင်းမှုများနှင့်အတူ ဂါဇာကို အလုံးစုံ ဝိုင်းရံထားခြင်းသည် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒါဟာ ပြောမပြနိုင်လောက်အောင် ရက်စက်ပါတယ်” ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်ရန်နှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ရရှိရေးနှင့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို အာမခံချက်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
လူအသေအပျောက်များသော Al-Ahli Baptist ဆေးရုံပေါက်ကွဲမှုကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် “အချက်ပေးသံ” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်္ဂါနေ့က ဆေးရုံပေါက်ကွဲမှုအတွက် ပါလက်စတိုင်း တာဝန်ရှိသူများက အစ္စရေးကို အပြစ်တင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အစ္စရေးက ပါလက်စတိုင်းအစ္စလာမ္မစ်ဂျီဟတ်အဖွဲ့၏ ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုကာ အထောက်အထားများဖြင့် စွပ်စွဲပြောဆိုမှုကို အစ္စလာမ္မစ်ဂျီဟတ်က ပယ်ချခဲ့သည်။ အမေရိကန်အစိုးရ၏ အကဲဖြတ်မှုတစ်ခုအရ အစ္စရေးတွင် “တာဝန်မရှိ” ဟု အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီက ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါ အကဲဖြတ်မှုသည် “ထောက်လှမ်းရေး၊ ဒုံးကျည်လှုပ်ရှားမှု၊ ဗီဒီယိုနှင့် အဖြစ်အပျက်၏ ပုံများ” အပါအဝင် ရရှိနိုင်သော အစီရင်ခံချက်များကို အခြေခံထားကြောင်း ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Adrienne Watson က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂါဇာတွင် အစ္စရေး၏ စစ်ဆင်ရေးသည် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဂါဇာမှာ စစ်ရေးအရ အရေးယူမှုတွေနဲ့ အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မှုတွေ တိုးမြင့်လာမှုတွေနဲ့အတူ အစ္စရေး နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေရဲ့ ကြေညာချက်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမယ်ဆိုရင် ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မယ့် အန္တရာယ်လည်း ရှိပါတယ်” ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒီလိုရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် မျှတမှုရှိဖို့ ဒါမှမဟုတ် ခြွင်းချက်ပေးခွင့်မရှိပါဘူး။ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းရဲ့ ပိုမိုဆဆိုးဝါးတဲ့စစ်မက်ဖြစ်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်ချက်တွေကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ထိတ်လန့်ရပါတယ်” ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
ပါလက်စတိုင်းများအတွက် အပြည့်အဝ တရားမျှတမှုရရန် လျော်ကြေးပေးရန်၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးတို့ လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အစ္စရေး သံအမတ်ကြီး ဂီလတ်အာဒန်က ကုလသမဂ္ဂ ပညာရှင်များ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။ “သူတို့က ဂျူးလူမျိုးတွေကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုမှာ ကျူးလွန်နေတဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ခုခံကာကွယ်နေပြီး ငါတို့တောင်ပိုင်းအသိုင်းအဝိုင်းမှာတစ်ခုပဲ ကျူးလွန်နေတာ။ အကြီးတန်းအရာရှိတွေဆီက ဒီထုတ်ပြန်ချက်တွေဟာ ကုလသမဂ္ဂကို ဘယ်လောက်ထိ ပုံပျက်စေတယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်” ဟု အာဒန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့ အာရုံစိုက်သင့်တဲ့ ထိပ်တန်းလူသားချင်းစာနာမှုအခြေအနေကတော့ အကြမ်းဖက်သမားတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ထောက်ခံသူတွေကို ကူညီပေးမယ့်အစား ဂါဇာမှာ ဓားစာခံဖမ်းဆီးထားတဲ့ အပြစ်မဲ့အရပ်သား ၂၀၀ ကျော်ရဲ့ အခြေအနေပါပဲ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
Source: CNN
Photo: Mohammed Al-Masri/Reuters
