စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးမှုကြီးမားခဲ့ရတဲ့ ဂါဇာဒေသကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ ကုန်ကျနိုင်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ပြောပါတယ်။ အစ္စရေးနဲ့ဟားမက်စ်တို့ဟာ အခုအခါမှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ သဘောတူညီခဲ့ကြပေမယ့် ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးမှုတွေကို ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်တည် ဆောက်မယ်၊ ရန်ပုံငွေ ဘယ်လို ရှာဖွေမလဲ ဆိုတာတွေကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။
15 လတာ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခအပြီးမှာ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေအတွင်း ဘာတွေ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးခဲ့ပါသလဲ
2023 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 7 ရက်နေ့က ဟားမက်စ်တွေရဲ့ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အစ္စရေးနိုင်ငံသား 1200 ကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီဖြစ်စဉ်ကြောင့်ပဲ အစ္စရေးဘက်က ပြန်လည်လက်တုံ့ပြန်ရာမှာ ပါလက်စတိုင်းဘက်က လူပေါင်း 46000 ကျော်အသက်ဆုံးပါးခဲ့ရတယ်လို့ ပါလက်စ်တိုင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
အစ္စရေး-ဟားမက်စ် စစ်ပွဲကြောင့် ဂါဇာဒေသမှာ အပျက်အဆီးတန်ချိန်ပေါင်း 46 သန်းအထိရှိနေပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းဖို့အတွက် အချိန်ကာလ 14 နှစ်ခန့် ကြာမြင့်မှာဖြစ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်အဖြစ် ကန်ဒေါ်လာ 1.2 ဘီလီယံလောက် ကုန်ကျမှာဖြစ်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက တွက်ချက်ထားပါတယ်။ အဲဒီအပျက်အဆီးတွေအောက်မှာ လူရုပ်အလောင်းပေါင်းများစွာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့မေလအတွင်းက ပါလက်စတိုင်းကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ အပျက်အဆီးတွေအောက်မှာ လူရုပ်အလောင်း တစ်သောင်းကျော်ခန့် ရှိနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသမှာ စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးသွားတဲ့နေအိမ်တွေကို ပြန်တည်ဆောက်ဖို့အတွက် 2040 ခုနှစ် အထိအချိန်ယူရနိုင်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှာဖော်ပြထားပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ အဲဒီထက်ပိုပြီး ကြာနိုင်ပါတယ်။ အေဂျင်စီတွေရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရတော့ ဂါဇာမှာ စစ်ကြိုခေတ်အဆောက်အဦ 3 ပုံ 2 ပုံခန့် ပြိုကျပျက်ဆီး သွားခဲ့ရပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီပမာဏကပဲ အဆောက်အဦပေါင်း 170000 ကျော်ရှိခဲ့တာပါ။
ဂါဇာဒေသမှာ အိမ်ရာပေါင်း 245000 ကျော် ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးခဲ့ရတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဂါဇာမှာ လူပေါင်း 1.8 သန်းဟာ အကူအညီတွေလိုအပ်နေပါတယ်။
အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်တိုနီဘီလင်ကန်ကတော့ အိမ်နီးချင်းအာရပ်နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ဂါဇာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် မကူညီကြဘူးဆိုရင် နှစ်ပေါင်းများစွာ နိမ့်ကျကျန်ရစ်နေလိမ့်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
2024 ဇန်နဝါရီလအတွင်းက ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေမှာ ဂါဇာက အခြေခံအဆောက်အဦတွေ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးဟာ ကန်ဒေါ်လာ 18.5 ဘီလီယံ ရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ အဲဒီအပျက်အစီးစာရင်းမှာ အစိုးရအဆောက်အဦ၊ ဆေးရုံ၊ စာသင်ကျောင်း၊ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ ဝတ်ပြုဗလီတွေလည်းပါဝင်ပါတယ်။ တစ်နှစ်အကြာအချက်အလက်တွေမှာတော့ စစ်ကြိုခေတ် အဆောက်အဦတွေဟာ လေးပုံ တစ်ပုံခန့်သာ ကျန်ရှိပါတော့တယ်။ ဒါ့အပြင် ဂါဇာဒေသက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကလည်း 68 ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။
ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကလည်း ကြီးထွားနေပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဂြိုလ်တုဓါတ်ပုံတွေအရ ဂါဇာဒေသရဲ့ စိုက်ပျိုးမြေ ထက်ဝက်ကျော်လောက်က စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်ဆီးခဲ့ရပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအေဂျင်စီတွေရဲ့ 2024 ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတွေအရ ဂါဇာဒေသက ကျွဲ၊နွားတွေလည်း 95 ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်ခင်ဗျာ။
