CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ရက်
ရိုက်တာသတင်း။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှတစ်ဆင့် အယ်ဆာဗေးဒိုး (El Salvador) နိုင်ငံရှိ အဆင့်မြင့်လုံခြုံရေး အကျဉ်းထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသား တစ်စုသည် ၎င်းတို့အား ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးခဲ့မှုအပေါ် အမေရိကန်တရားရုံးများတွင် ပြန်လည်စိန်ခေါ်ခွင့်ပြုသည့် စီရင်ချက်ကို လိုက်နာရန် အမေရိကန်အစိုးရအား သောကြာနေ့တွင် တောင်းဆိုလိုက်သည်။
အမေရိကန်တရားသူကြီး ဂျိမ်းစ်ဘိုးစ်ဘာ့ဂ် (James Boasberg) က သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် အစိုးရအနေဖြင့် အယ်ဆာဗေးဒိုးသို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည့် ရာနှင့်ချီသော ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံသားများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာနိုင်ရေးအတွက် အရေးပေါ် စီစဉ်ပေးရမည်ဟု ယခုအပတ်တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် တရားဥပဒေကြောင်းအရ ရသင့်ရထိုက်သော အခွင့်အရေးများ (due process rights) ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှုကို တရားရုံးတွင် ပြန်လည်စိန်ခေါ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း တရားသူကြီးက ဆိုသည်။
အဆိုပါ စီရင်ချက်အရ ထရန့်အစိုးရသည် ၎င်းတို့အား နှစ်ပတ်အတွင်း ပြန်လည်ခေါ်ယူနိုင်မည့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို တရားရုံးသို့ တင်ပြရမည် ဖြစ်သည်။
“ တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်က အခု ကျွန်တော်တို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ တည်ဆဲဥပဒေ တွေနဲ့ အညီ တရားမျှတတဲ့ ကြားနာစစ်ဆေးမှု ခံယူခွင့်ပေးဖို့ အမိန့်ချမှတ်လိုက်တာ ဖြစ်ပါ တယ်” ဟု ယခင်က အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသူ အကျဉ်းသားဟောင်း ၂၅၂ ဦးကိုယ်စား ရက်ကွီဘယ် ပန်နာလိုဇာ(Ysqueibel Peñaloza) က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အယ်ဆာဗေးဒိုး အစိုးရတွေကို တရားရုံးအမိန့်ကို အပြည့်အဝ လိုက်နာဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံက အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ကြားနာပွဲမှာ ပါဝင်ခွင့်ရစေမယ့် အခြေအနေတွေကို ဖန်တီးပေးဖို့ ကျွန်တော်တို့ တောင်းဆို ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောဆိုသည်။
ပန်နာလိုဇာ က ၎င်းတို့၏ ခုခံချေပမှုအတွက် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ၏ အကူအညီများကို တောင်းခံခဲ့သော်လည်း မည်သည့်အကူအညီမျိုး လိုအပ်သည်ကိုမူ အသေးစိတ် ပြောကြား ခြင်း မရှိပေ။
(ဆက်စပ်ဗီဒီယို- “ မင်းတို့ ငရဲပြည်ကို ရောက်လာပြီ” – အယ်ဆာဗေးဒိုး အကျဉ်းထောင် အတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို အဖွဲ့အစည်းများက မှတ်တမ်းတင်ထားပုံ)
အဆိုပါ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသားများသည် မတ်လအတွင်းက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ အယ်ဆာဗေးဒိုးသို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က သမ္မတထရန့်သည် ထရန်ဒီ အာရာဂူရာ(“ Tren de Aragua” ) ဂိုဏ်းဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူများကို ကြားနာ စစ်ဆေး ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ မလုပ်ဆောင်ဘဲ ပြည်နှင် ဒဏ် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ၁၇၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက ရှိခဲ့ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင်သာ အသုံးနည်းလှသည့် “ နိုင်ငံခြားသားရန်သူ အက်ဥပဒေ” (Alien Enemy Act) ကို အသုံးပြု၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေ့နေများနှင့် မိသားစုဝင် အများအပြားကမူ အဆိုပါ အမျိုးသားများသည် ဂိုဏ်းစတားများ နှင့် မည်သည့်ပတ်သက်မှုမျှ မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့ကြပြီး ထိန်းသိမ်းခံရသူများ မည်သည့်နေရာ သို့ ရောက်ရှိနေသည်ကိုပင် မိသားစုဝင်များ သိရှိခွင့်မရဘဲ အမှောင်ချခံထားရသည်ဟု ဆိုကြ သည်။
ယခုကဲ့သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှုများသည် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများကို ခံခဲ့ရပြီး ထရန့်အစိုးရနှင့် တရားဥပဒေအရ ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဝင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအရ အတိုချုပ် သုံးသပ်ချက်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ တင်းကျပ်သော မူဝါဒများနှင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။ ၁၈ ရာစုက ဥပဒေဟောင်းတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ကြားနာစစ်ဆေးမှုမရှိဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီ၏ တရားမျှတမှု စံနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးမားသော အငြင်းပွားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေ ခဲ့ပါသည်။
အယ်ဆာဗေးဒိုး (El Salvador) နိုင်ငံရှိ အဆင့်မြင့်လုံခြုံရေး အကျဉ်းထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသား တစ်စု၏သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ
